Working Women Journalists

2011-01-06T03:45:00.000-08:00

कतारमा बहुरुपी भूमिकामा हामी नेपाली

2011-01-01T06:09:00.000-08:00

कतारमा भेटीएका धेरै नेपाली भिडहरुमा प्रायः प्राणमात्र जसोतसो धानेजस्ता थोरै तलवमा गार् हो ठुउमा गार् हो काम गर्ने सातो हराएजस्तो केही हराएर खोजेजस्तो नेपाली श्रमिकहरु बढी देखिन्छन् । यिनीहरु शिकारीले लखेट्दा लखेट्दा लखतरान भएर अलमलिएको मृगजस्तो कुनै न कुनै समस्याले आफ्नो टाउको िरंगाइराखेका देखिन्छन् थकित मुद्रामा पराजित नेपालीको अनुहार लिएर ।
यही कतारमा उनै नेपालीहरुमध्ये केही बहुमुखी प्रतिभाका धनीहरु पनि छन् केही बहुरुपी पनि छन् । बहुमुखी र बहुरुपी दुवै किसिमका ती व्यक्तिहरु कतारमा अस्तिवमा रहेका र भएका वर्तमान जिल्लामुखी गाविसमुखी पेसेवर संस्थामुखी समाजमुखी सेवामुखी धर्ममुखी परोपकारमुखी राजनैतिकमुखी साहित्यमुखी प्रवचन र प्रशिक्षणमुखी नाफामुखी बचतमुखीजस्ता अनेक संघसंस्थामा कुनै न कुनै रुपमा आवद्ध भएकाछन् । यसमा आवद्ध हुने अनेक अनुहारहरु भनेका तिनै व्यक्तिका एउटै अनुहारहरु नै हुन् जो अनेक व्यक्तिकोरुपमा कहीकतै बहुरुपी भुमिकामा देखिइरहन्छन् । यिनीहरुको चिनिने नाम भनेको उही नेपालमा सस्तो दिइने उपमा जस्तै समाजसेवी व्यवसायी पत्रकार कलाकार गितकार गजलकार साहित्यकार कवि पार्टी कार्यकर्ता योद्धा अगुवा नेता आदि इत्यादी हुन् । यी बहुरुपी व्यक्तिहरुलाई विभिन्न समाजको विभिन्न कार्यक्रममा त्यहाको माहौल अनुसार उनीहरुको परिचयमा पृथकपृथक नामको पगरी लगाएर सम्बोधन समेत गरिन्छन् । त्यसैले उनीहरु बहुरुपीहरु हुन् भनेको हो । उनीहरु स्वघोषित् बहुरुपीहरु हुन् यद्यपी उनीहरुलाई अझ मलजल हालेर शसक्त बहुरुपीको अभिनेता बनाउने काम भने कतारमा भएका विभिन्न संघसस्थाहरुले गरेकाछन् । वास्तवमा ती बहुरुपी व्यक्तित्वहरुलाई नजिकैबाट पढ्ने हो भने तिनीहरु अनेक गुण भएका व्यक्तिहरुमात्र हुन् ।
संघसंस्थाहरुले अनावश्यक रुपमा माथि चढाएकोले नै अझै उनीहरु स्वघोषित् उपमाको विल्ला भिरेर आफैले म फलानो समाजसेवी व्यवसायी पत्रकार कलाकार गितकार गजलकार साहित्यकार कवि पार्टी कार्यकर्ता योद्धा अगुवा नेता समेत भनेर परिचय आदानप्रदान गर्नै गालिसके ।
मनसा कर्मचा कर्मणाको मुलबाटोलाई आत्मसात् गर्ने केही समाजसेवीहरु अपवादको रुपमा भएपनि यँहाका संघसस्थालाई अलिकति आर्थिक सहयोग या मिठो गफ गरिदिएर आफू उच्च समाजसेवी भएको सम्झने गर्छन् बहुरुपी समाजसेवीहरु । यी समाजसेवीहरुले कुनैपनि कार्यक्रममा आफु प्रमुख अतिथी या अतिथीको रुपमा आमन्त्रित भएको चाहन्छन् त्यहा भएर खोक्रा भाषण प्रवचन दिइएन भने आफ्नो साख कम भएको भान हुन्छ । अरुले जहिलपनि हाइहाइ गरेको चाहन्छन् । उनीहरु कुनैपनि सभामा छुट्टिनु मिल्दैन । आफ्ना भाषणमा नछुटाउने कुरा भनेको मैले यो गरे त्यो गरे त्यहा गरे यहा गरे यति गरे उति गरे भनेर आफ्नै ढोल पिट्ने काम गर्नु नै हो ।
तर तिनै बहुरुपी समाजसेवीहरुलाई व्यक्तिको रुपमा मात्र हेर्ने हो भने उनीहरुमध्ये कतिजना नेपालीहरुलाई कतारमा ल्याउन घुमाउरो बाटोको भीषा कारोवार गरिराखेका हुन्छन् । जहा पायो जस्तो पायो त्यस्तै भीषा निकालेर नेपालीहरुलाई कन्तविजोग पारिराखेको हुन्छन् । आफूले काममा लगाएका कैयों नेपालीहरुलाई आफैले पनि महिनौसम्म तलव नदिएर भिसा नविकरण नगरिदिएर नेपालीहरुलाई भागेर गैरकानुनी बनाउन वाध्य बनाएका पनि छन् । धेरै वर्षसम्म घर नगएर बसेका कतिपय नेपालीहरुलाई घरजाने सल्लाह र सुझाव नदिएर उल्टै अझ प्रोत्साहन गर्दै अलिअलि पैसा दिएर उनीहरुलाई नेपाली समुदायमा डुकु र गुरील्ला भनेर चिनाउने काममा पनि संलग्नछन् भनेर भन्न सकिन्छ कतिपय यिनै बहुरुपी समाजसेवीहरु । यस्तैयस्तै समाजसेवा व्यवसायभित्रको बहुरुपी व्यक्तिहरुबाट सृजित मानवतस्करीको विरोध गर्नेहरु कतारमा भएका संघसस्था र राजनैतिक पार्टीका आवद्ध सस्थाहरु नै हुन तैपनि यिनीहरुको विरोध केवल नाङलो ठटाएर हात्ती तसा्रउने पाराको मात्र हो । बरु तिनै संघसस्थाहरुमा ति मानवतस्कर भनेर इंगित गर्न खोजिएका कतिपय स्वघोषित बहुरुपीहरुको सम्मान गरिने परम्परा छ यहा कतारको नेपाली समुदायमा । नेपाली संघसस्थाहरु पनि अन्धा भएकाछन् र तिनै बहुरुपी समाजबाट आर्थिक अपेक्षा राख्दै सम्बन्धित जिल्लाका संघसस्थाहरुले सम्बन्धित जिल्लाको दलाल मानवतस्करलाई हप्काउन सकेका छैनन् । उल्टै संरक्षण दिएजस्तो गरेर राखेकाछन् । अपवादको रुपमा गुल्मी सेवा समाजले गुल्मीको मानिसलाई ठग्ने गुल्मीतिरकै दलाललाई कारवाही गर्न गुल्मीको जिल्ला प्रशासन कार्यालयसम्म पत्र पठाएको भन्ने जानकारीले अव सायद गुल्मीको नेपाली दाजुभाईहरु गुल्मीकै दलालबाट ठगिदैनन् कि भन्ने आशा गर्न सकिन्छ यो निश्चय पनि अरु जिल्लाका संघसस्थाहरु लागि उदाहरण हो । कतारको सन्दर्भमा नेपालीहरुको समस्या यही दलालीकरण भीषाको समस्या उनीहरुको काम गासवा तलव सुविधा आदि वरपरी घुमिरहेको हुन्छ । यसरी नै अन्य जिल्लाका जिल्लाका संघसस्थाहरुले पनि आफ्नै जिल्लाको बहुरुपीहरुको अनुहार चिनेर आफ्नै जिल्लाको नेपालीलाई दुःख दिने ठग र पिडकलाई सबक सिकाउनु जरुरी भएको छ तर यसको सवालमा संघसस्थाहरुले केही गर्न सकेका छैनन् भन्न सकिन्छ । यदी यसरी जिल्लाबासीहरु तातिने हो भने धेरैजना नेपालीहरु रुनेछैनन् हारगुहारको लागि दुतावासमा जाने नेपालीहरुको संख्या पनि कम हुनेछ । यो कार्यमा किन संघसस्थाहरु पछि परेका होलान् बुझ्न सकिएको छैन ।
कतिपय नेपाली बहुरुपी यस्ता पनिछन् जसले एउटा कविताको छेस्को लेखेर कसैको विचार र विश्लेषणलाई अध्ययन नगरी नबुझी त्यसको अन्धाधुन्ध प्रतिकि्रया विरोध जनाएर सानोतिनो समाचार लेखेर आफूलाई दिग्गज आलोचक समालोचक पत्रकार लेखक साहित्यकार कवि कथाकार कलाकार सम्झदा हुन् । तर ती स्वघोषित कलम चलाउने पारखीहरु भन्ने बहुरुपी लेखक पत्रकारहरुले कतारको नेपाली समुदायभित्र रहेका बहुरुपीहरुको खरावपक्ष शोषण गर्ने ठग्ने र गडयौला प्रवृतिको कहिले विरोध गर्न सकेनन् । यहाँ धेरै मिलन र विछोडका कविता हाइकु कथा निवन्ध लेखिए स्मरण लेखिए गजल लेखिए तर बहुरुपी व्यक्तिहरुका आफ्ना करतुतहरुको विरोध लेखिन सकेन । बरु मैले ज्यादै दुःख पुए भनेर धेरै लेखियो तर तैले मलाई दुःख दिइस् भनेर कहिल्यै लेखिएन । हजुर समाजसेवी व्यवसायी पत्रकार कथाकार बुद्धीजिवी राजनैतिक कार्यकर्ता आदि इत्यादी भनेर व्यक्तिहरुलाई बहुरुपी अलंकारले गर्नसम्म सम्बोधन गरियो लेखियो तर तेरो बहुरुपी अनुहारमा नेपालीलाई दुःख दिने झुक्याउने ठग्ने नेपालीहरुको पसिनाको उचित मुल्य नदिने नेपालीहरुलाई उल्लु बनाउने फटाहापन लुकेको छ भनेर कहिल्यै कलमी माइली औला उठाइएन । अपवादको रुपमा केहीलाई छोडेर यहाका लेखक पत्रकार साहित्यकार कवि कलाकारहरु रहरको लागि कलम चलाएका मात्र हुन् जस्तो लाग्छ ।
यो लेखकलाई पनि सबैले पत्रकार र समाजसेवी भन्ने गर्छन् तर आफैलाई संकोच र ग्लानी हुने गर्छ कतारको नेपाली समुदायको विचमा । आजभन्दा करिव २६ वर्ष पहिल्यै ०४२ सालमा त्रिचन्द्र क्याम्पसबाट त्रिरत्न साहित्यिक मुखपत्रको सम्पादन गर्ने जिम्मेवारी पाएदेखि पत्रकारिताको जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै किर्तिपुरमा भाषाविज्ञानको अध्ययन संगसंगै भाषा लिपी र साहित्यको मासिक त्रैमासिक पत्रिकाको सम्पादन गर्दै नेपाली राष्ट्रिय दैनिक साप्ताहिक लगायत एफएम रेडियोमा सम्वाददाता भएर पत्रकारितामा २०२५ वर्षसम्म निष्पक्ष पत्रकारिता गर्दापनि अपजस वाहेक केही नपाएपछि कतारमा आफ्नो कलमले खासै के जादुगरी गर्दाेहोला र भन्ने लागेकोले आत्मग्लानी भएको हो अनि बहुरुपी स्वघोषित् लेखक पत्रकारहरुको विचमा आफूलाई पत्रकार नभन्नु नै ठीक होला जस्तो लाग्छ छातीमा हात राखेर निसंकोच भन्नुपर्दा पत्रकारहरुलाई औलामा मात्र गन्न सकिन्छ कतारमा । यो लेखकलाई त्यो औलाभित्र गनेपनि ठीकै नगने पनि ठीकै छ । कतारमा यो लेखक पत्रकारिताको पेशा लिएर आएकोपनि होइन तर पत्रकारिताको दुईदशकको लामो यात्रामा अन्य पत्रकार सहकर्मीहरुसंग ऐक्यवद्धता जनाउदै समाजलाई सुसुचित गर्नुपर्ने कर्तव्यलाई नभुलौ भनेर लेखकिय धर्मलाई जुझारु राख्न खोजेको मात्र हो । लेखक पत्रकार समाजसेवी व्यवसायी बुद्धिजिवी आदि इत्यादी सम्बोधनले सम्बोधित हुदै संघसस्थाहरुको कार्यक्रममा प्रमुख अतिथी अतिथी भएर बहुरुपी व्यक्तिको विल्ला भिरेर गजक्क पर्ने रहर छैन । सबैको जय होस् ।
Til Bikram Thebe
Qatar

2010-12-30T04:19:00.000-08:00

Students Politics in College

2010-12-24T00:06:00.000-08:00

Students politics in college has not only disturbed the academic calendar of various universities, it has also frustrated genuine students from education system of Nepal. The students enrollment is decreasing in the government campuses these days, one of the reasons is students politics as well. That day is not too far when these campus would be filled only with few students who are enrolled to be a leader in future. Genuine students would either be moving abroad or studying in expensive private college which is out of such dirty politics.

सहचारी नियुक्त विषयमा आवश्यक न्युनतम आवश्यकता पुरा नगरेको आरोप

2010-05-04T02:35:00.000-07:00

सरकारले र्भखर मात्र ६ वटा देशमा श्रम सहचारी नियुक्ती गरकेा छ । यसरी श्रम सहचारी गरिएको देशहरुमा भने दक्षिण कोरिया जापान इजरायल कुवेत ओमान र हङकङ पर्दछन् । यो सँगै करिब १० वटा देशमा श्रम सहचारी नियुक्त भएका छन् ।
सहचारीहरु भएको देशहरुमा दुतावासले र नियोगले त्यँहा रहेका नेपाली कामदारका लागि काम गर्न नभ्याएकोले सहचारी नियुक्त अत्यावश्यक भएकोले नियुक्त गरिएको हो ।
तर पनि यी देशहरुमा नियुक्ती भएका केहि सहचारीहरु के यसै क्षेत्रका विज्ञ वा जानकार व्यक्तिहरु हुन त भन्ने पनि प्रश्न उठेको छ । यसै विषयमा आवश्यक न्युनतम आवश्यकता पुरा नगरेको र जथाभावी नियुक्ती गरिएको आरोप समेत लागेको छ ।

यस कदमले लामो समयदेखि श्रम क्षेत्रमा कार्य गरिररेका कर्मचारीहरुलाई कतै निरुत्साहित त गरेको छैन भन्ने प्रश्न समेत उब्जीएको छ । यसरी सहचारी नियुक्त गर्दा कमसेकम यस विषयमा जानकार व्यक्तिलाई प्रवेश गर्न दिएको खण्डमा पक्कै पनि विदेशमा काम गरिरहेका नेपालीहरुले आफनो समस्या लिएर दतावासमा पुग्दा आवश्यक कदम चाल्न्ा सहयोग गर्ने र उनीहरुको आवाज सुन्ने निकाय दरो भएको खण्डमा समस्या समाधान हुने थियो कि त जसको लागी यस विषय प्रति जानकार रुची भएको र काम छिटो छरितो गर्न सक्ने सहचारी को आवश्यकता पर्ने हुनाले अरु क्षेत्रबाट नियुक्ती गरिएका सहचारीको कार्य दक्षतामा कमी हुन सक्ने सम्भावना रहन्ा जान्छ होला त ?

महिलाहरुका लागि प्रतिबन्ध लगाइएको खाडी मुलुकमा जान वैदेशिक रोजगार विभागको स्वीकृति

2010-05-01T00:35:00.000-07:00

महिलाहरुका लागि प्रतिबन्ध लगाइएको खाडी मुलुकमा जान वैदेशिक रोजगार विभागले स्वीकृति दिएको छ । तर हामीले भने वैदेशिक रोजगारमा महिलाहरुलाई संठगीत ठाँउमा बाहेक असंगठित ठाँउमा जान रोक लागाएको सुन्दै आएका छौ ।
त्यसो भएता पनि नेपालको विमानस्थल बाट नै कसरी यी महिलाहरु वैदेशिक रोजगारमा जान लागेका हुन त भन्ने गम्भीर प्रश्न उठेको छ ।
बहराइन जान लागेका बिसमाया तामाङलाई गएको शूक्रबार अध्यागमन विभागले त्रिभूवन विमानस्थलमा रोकेपछि रोजगार विभागको लपारवाही खुलेको हो । उनी विभागको अन्तिम स्वीकृति पाएर घरेलुकामका लागि बहरान जान लागेकी थिइन् ।
अध्यागमनले महिला रोजगारका लागि खाडी क्षेत्र निषेधित छ भन्दै उनलाई विमानस्थलबाटै फिर्ता पठाइदिएको थियो । उनीसँगै राममाया लामाले पनि विभागबाट बहराइन जाने स्वीकृति पाएकी थिइन् । स्रोतअनूसार उपहार हूमन रिसो्रसेजले ल्याएको मागलाई विभागले स्वीकृति दिएको हो ।

सरकारले रोक लगाएको मूलूकमा विभागले अन्तिम स्वीकृति दिएको विषयमा भने विभागका कर्मचारीले व्यवसायीसँगको मिलेमतोका आधारमा यस्तो स्वीकृति दिएको हुनसक्ने देखिन्छ । ।
यो घटनापछि अध्यागमनले खाडी मूलूकमा महिला रोजगारका लागि अन्तिम स्वीकृति दिनू गम्भीर त्रूटी भन्दै गृह र श्रम मन्त्रालयलाई पत्र पठाएको छ । सरकारले सूरक्षा सम्वेदनशीलताका आधारमा महिलालाई घरेलू कामदारका रुपमा खाडी मूलूक पठाउन रोक लगाएको थियो ।

नेपाली महिलाहरु करिब २ लाखको हाराहारीमा खाडी मा घरेलु कामदारका रुपमा काम गरिरहेका छन् । यी सबै महिलाहरु भारतको बाटो हँुदै काम गर्न खाडी छिरेका हुन् । सोझै विमानस्थल प्रयोग गरेर जान नपाउने नियम भएकोले महिलाहरुले वैकल्पीक रुपमा भारतको बाटो प्रयोग गर्दै आएका छन् । यसरी गएका महिलाहरु अनडकुमेन्टेड भएकोले यी महिलाहरुलाई समस्या परेको खण्डमा सहजै रुपमा गएर दुतावासमा भन्न सक्ने स्थिीती भने हुदैन । यसरी कतिपय महिलाहरु शारिरिक तथा मानसिक पीडामा बाँचीरहेका भेटिन्छन् ।
देशको अर्थतन्त्रको भारको समस्या एकातिर यिनै महिलाहरुको मेहेनतको विप्रेषणले समाधान भएको सर्वमान्य छ । तर पनि यो विषयलाई सरकारले गम्भीरताका साथ लिएको भने देखिदैन् । यदि लिँदो हो त सरकारले संयन्त्र बनाएर यो समस्या समाधानको बाटो खोज्दथ्यो कि ?

2010-04-03T23:11:00.000-07:00

दीपा आले
नेपालगञ्ज,बांके ।

नेपाल टेलिभिजनबाट प्रशारण भै रहेको चर्चित हाँस्य टेलिश्रृंखला 'झ्याँईकुटी झ्याँई' का कलाकारहरुसँग चैत २१ गते अन्तरालले नेपालगञ्जमा भेटघाट कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ ।
टेलिश्रृंखलाका निर्देशक तथा हास्य कलाकारद्वय दमन रुपाखेती र शेखर खनालले अन्तरालका कलाकारहरु तथा सञ्चारकर्मीसँग भेटघाट गरेका थिए ।

अन्तराल भवन, बुलबुलियामा आयोजना गरिएको भेटघाटमा दमन रुपाखेतीले उनको चर्चित गीत 'जीउ जोगाउन जेठी तिरै लाग्नु पर्ने भो' तथा समसामयिक हाँस्यब्यङ्य सुनाएका थिए ।
अन्तरालका गायक दीपक सल्मानीले भने गजलकार भोजराज शर्मा 'नादिर' द्वारा लिखित 'मलाई पनि तिमी आफू जस्तै बनाऊ' गाएका थिए । उक्त गीत सल्मानी आफैंले संगीतबद्ध गरेका हुन् ।

अन्तरालमा स्वागत गर्दै कार्यकारी निर्देशक जयनारायण शाहले निर्देशकद्वय तथा सञ्चारकर्मीहरुलाई अन्तरालका गतिविधिबारे जानकारी गराएका थिए । निर्देशक रुपाखेती अभिनय बाहेक गायकका रुपमा समेत चर्चित छन् भने निर्देशक खनालले 'सारथी' नामक होचापुड्का सम्बन्धी फिल्मको समेत निर्देशन गरिसकेका छन् ।

उक्त अवसरमा नेपाल भलिवल संघका क्षेत्रिय उपाध्यक्ष भीम ओली लगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।

2010-04-03T23:03:00.000-07:00

कसरी समेटिने हुन् संविधानमा महिलाका कुरा ? महिला नै अनभिज्ञ !
-दीपा आले
बाँके
बाँके, राधापुर गाविस-७ की शिला मल्ल नयाँ संविधान निर्माणका कुरा जताजतै सुनिरहन्छिन् । तर अब बन्ने संविधानमा महिलाका समग्र सवाल र मुद्दा के हुन् ? तिनलाई कसरी समेटिने हुन् त्यसको बारे केही थाहा छैन ।
एस.एल.सी. उत्तीर्ण मल्लले अब बन्ने संविधानमा महिलाका कुरा, कसले कसरी समावेश गर्ने हुन् ? त्यसको बारेमा न सुनेकी छिन्, न उनलाई पूर्ण ज्ञान छ । संविधान निर्माण प्रक्रियाका कामहरू निर्वाध ढंगले चल्न नसकेको कुरा सञ्चारमाध्यमबाट सुनिरहँदा उनलाई संविधान नै नबन्ने हो कि भन्ने पनि आशंका उब्जिरहन्छ । तर पनि आशा भने मारिसकेकी छैनिन्, उनले । किनकि लामो संघर्ष र योगदानबाट प्राप्त अधिकारको कसो सुनिश्चित नगर्लान् भन्ने पनि लागेको छ । राजनैतिक दल र नेताहरूले नयाँ संविधान निर्माणका लागि प्रतिबद्ध भइरहेको बताए पनि उनीहरूको व्यवहार र परिवर्तन भइरहने बोलीले भने उनीहरू नै संविधान निर्माणका बाधक हुन् कि भन्ने पनि उनलाई कहिलेकाहींं लाग्छ ।
उनी मात्र होइनन्, उनी जस्तै थुपै्र ग्रामीण महिलाहरू संविधान समयमै जारी हुने हो कि होइन भन्ने आशंकामा छन् । नयाँ संविधानमा महिला अधिकार कसरी सुनिश्चित गरिने भन्ने प्रक्रिया र आधारबारे पनि धैरैलाई जानकारी छैन । संविधान लेखनपूर्वको कार्य शुरु भइसक्दा पनि अहिलेसम्म आफूलाई सो बारे थाहा नभएको मल्ललेे तितो यथार्थता पोखिन् ।
महिलाहरू अझै पनि संविधानसभाको काम कार्वाही र भूमिकाकाबारे प्रष्ट बुझ्न सकिरहेका छैनन् भने राजनैतिक दलका नेताहरूले पनि संविधान लेखनको खाका कोर्ने बेलासम्म पनि महिलाहरूलाई संविधानको बारेमा बुझाउन सकेका छैनन् । महिलाका समग्र सवाल र मुद्दा के हुन् ? र कसरी संविधानमा समेट्नेे भन्नेबारे महिला सभासदहरू नै अलमलमा परेको सीतापुर-४ की गणेशकुमारी चन्दको आरोप छ । संविधानमा आÇनो अधिकारलाई कसरी लेख्न सकिन्छ भन्नेबारे आफूलाई पनि थाहा नभएको चन्दले स्वीकारिन् ।
सभासदहरू ग्ााउँ-गाउँमा पुगेर सुझाव संकलन गर्न खोजे पनि कसरी आÇना अधिकार सूचिबद्ध गरिन्छ भन्नेबारे धैरैलाई अझै जानकारी नभएको नेपाल आदिवासी जनजाति महिला महासंघ बाँकेका सचिव शोभा गुरुङको अनुभव छ । सचिव गुरुङ संविधानमा महिलाहरूको हक अधिकार सुनिश्चित गर्ने काममा महिला सभासदहरूको भूमिका बढी देख्छिन् । तर अधिकांश महिलाहरू संविधान निर्माण प्रक्रियामा सभासद महिलाको भूमिकाप्रति सन्तुष्ट छैनन् । संविधानमा पिछडिएका जातजाति, धर्म, लि·, समुदायका महिलाहरूका समस्या, सवाललाई समेट्नुपर्ने र विशेष अधिकार प्रदान गरिनुपर्ने सचिव गुरुङको सुझाव छ ।
मुस्लिम समुदायमा कार्यरत फातिमा फाउण्डेशनकी उपाध्यक्ष मैमुना सिद्दिकी अब बन्ने संविधानमा महिला अधिकारका कुरा स्पष्ट समावेश नभए त्यसको अर्थ र महत्व नहुने ठोकुवा गर्छिन् । महिलाले समान अधिकार र अवसर पाउने खालको व्यवहारिक संविधान बनाउन दबाव सृजना गर्नु पर्ने आवश्यकतामा जोड दिंदै सिद्दीकी भन्छिन्- ँहरेक निकायमा ५० प्रतिशत अधिकार सुनिश्चित हुनुपर्छ ।’
अधिवक्ता गीता शाह महिला र पुरुषले पाउने हरेक अधिकारमा समानता हुनुपर्ने, सहज नागरिकता प्राप्ति, सम्पत्तिमाथिको पहुँच लगायतका अधिकार सुनिश्चित हुन पाउने व्यवस्था संविधानमै उल्लेख गरिनुपर्ने आवश्यकता औल्याउँछिन् । राज्यको हरेक निकायमा महिलालाई विशेष अधिकार र व्यवहारिक रुपमा लागु गर्न सकिने खालको संविधान र प्रावधान राखिनुपर्ने जोड दिन्छिन्-अधिवक्ता शाह । ग्रामीण महिलाका लागि कानुनी रुपमा शिक्षा दिने व्यवस्था संविधानमै गर्नुपर्ने उहाँको राय छ । महिलाको समग्र हक अधिकार नयाँ संविधानमा समेट्न नसकिए नयाँ संविधान केवल ँहात्ती आयो, हात्ती आयो फुस्स झ्’ भनेभै+m हुनेछ ।
सौजन्यः ँसहअस्तित्व’ बुलेटिन
क्षेत्रीय सञ्चार स्रोत केन्द्र, नेपालगञ्ज ।

मार्च ८ विशेषः छरिएको महिला आन्दोलन

2010-04-03T18:05:00.000-07:00

लक्ष्मी बस्नेत
मार्च ८ तारिखमा विश्वभर मनाइने अन्तराष्ट्रिय श्रमिक महिला दिवसको अवसर पारेर नेपालमा विभिन्न कार्यक्रम एक हप्ता अघिदेखि नै शुरु भइसकेका छन् । विभिन्न राजनीतिक दल आवद्ध महिला संगठन तथा गैरसरकारी संघसंस्थाहरुले यसवर्षो श्रमिक महिला दिवसलाई शताब्दी विशेषको रुपमा लिएका छन् । दिवस मनाउनका लागि सबैले आ आफ्नै तयारी गरे भने सरकारी पहल त्यत्ति देखिएन । एकसय भन्दा बढी गैरसकारी संघसंस्थाहरुले संयुक्त रुपमा महिला आन्दोलनकी अगुवा साहना प्रधानको संयोजकत्वमा शताब्दी अन्तर्रर्ााट्रय श्रमिक महिला दिवस -८ मार्च) समारोह आयोजक समिति गठन गरेको छ, जसले हिजोदेखि भोलि -७ देखि ९ मार्च अर्थात २४ फागुन) सम्म विभिन्न कार्यक्रम गर्ने तय गरेको छ । तर संविधान बनाउने जिम्मेवारी समेत बोकेका राजनीतिक दलका महिला संगठनहरु भने यत्तिको एकता पनि देखाएनन् । दिवसको सर्न्दर्भ पारेर विभिन्न कार्यक्रम कसैले गरिरहेका छन् भने केहीले दिवसकै दिन गर्दैछन् । कार्यक्रम एउटै भने हुन सकेन, नयाँ संविधानमा महिला सवालका विषयमा करिब उस्तै उस्तै आवाज उठाउने महिलाहरु पनि यो दिवस मनाउन भने एक हुन सकेनन् । गैरसरकारी संघसंस्थाहरुले आ-आफ्नो छुट्टै पनि केही कार्यक्रम गरे पनि महिला सुरक्षा दबाब समूहको पहलमा साहना प्रधान संयोजक रहेको समारोह समितिमा उपत्यकाका धेरैजसो संस्थाहरु आवद्ध छन् तर राजनीतिक महिला संगठनहरुले त्यो एकता देखाउन नसक्नुले महिला आन्दोलनमा प्रश्न चिन्ह उठ्छ कि - दिवसकै सर्न्दर्भमा एमाले निकट अनेमसंघले शनिबारदेखि ३ दिने महिला महोत्सव शुरु गर्यो भने माओवादी निकट अनेमसंघ क्रान्तिकारीले दिवसकै दिन राजधानीमा एकलाख महिला उतार्ने दाबी गर्दै आएको छ । प्रमुख दल मध्येको नेपाली कांगे्रस निकट नेपाल महिला संघले भने अरुले जस्तो खासै कार्यक्रमको घोषणा गरेन । यसरी हर्ेदा कतै नेपाली महिला आन्दोलन छरिएको त होइन भन्ने महसुस महिला अधिकार पक्षधरहरुलाई भएको छ । त्यसो त एकता छँदै छैन भन्ने पनि होइन सबै दलका महिला संगठनहरुको अन्तरपार्टर्ीीहिला संजाल पनि बनाइएको छ भने सबै महिला सभासद्हरु सम्मिलित ककस पनि छ । तर त्यहाँ देखिएको एकता यतिबेला सशक्त ढंगले अगाडि देखिनु पथ्र्यो तर देखिएन । 'समान अधिकार, समान अवसर, सबैको लागि प्रगति' भन्ने नाराका साथ विश्वभरका महिलाहरुले यो दिवस जसरी मनाउँदैछन् । दिवसको इतिहास/पृष्ठभूमि, यसवर्षा नारा र नेपाल अहिले जुन अवस्थामा छ, त्यसलाई हर्ेदा सम्पर्ूण्ा महिला एक भएर यो दिवस राष्ट्रिय रुपमा मनाउनु पर्ने हो । तर अधिकारकर्मी संघसंस्थाहरु एकातर्फ महिला संगठनहरु आ आफ्नै तरिकामा र सरकार -महिला मन्त्रालय वा राष्ट्रिय महिला आयोग) को पनि आफ्नै तालमा छ । अधिकारकर्मी र राजनीतिक महिला संगठनहरुले तामझामको तयारी गरिरहँदा पनि सरकारी पक्ष खासगरी महिला मन्त्रालय भने मौन छ । महिला मन्त्रीदेखि सचिव, सहसचिवसम्मका जिम्मेवार व्यक्तिहरु केही दिन अघि नै विदेश गएका रहेका कारण मार्च ८ ले मन्त्रालयलाई खासै भेटेन । सरकारी एउटा अंग राष्ट्रिय महिला आयोगले आफ्नो स्थापना दिवस परेकाले अघिल्लो दिन -मार्च ७) कै दिन एक कार्यक्रम गरेको छ भने गैरसरकारी संस्थाहरुकै कार्यक्रममा आज -मार्च ८) का दिन पनि एक्येबद्धता एवं सहभागिता जनाउने बताएको छ । संविधानसभाको कार्यतालिका अनुसार हुने हो भने नयाँ संविधान जारी हुने मितिको संघारमा यसवर्षशताब्दी श्रमिक महिला दिवस पर्‍यो । अनि संविधानको प्रारम्भिक खाका तयार भईरहँदा शताब्दी दिवसको रुपमा मनाइ यो विशेष अवसरको सदुपयोग गर्दै महिला अधिकारमा आवाज उठाउनेहरुले महिला मैत्री संविधानको एउटा खाका बनाएर संवैधानिक समितिलाई दिन सक्नुुपथ्र्यो । तर दुःखद नै मान्नर्ुपर्छ, त्यसो हुन सकेन । जसरी माउ पार्टर्ीीबीच राजनीतिक गतिरोध देखिएको छ, त्यसको छायाँ भगिनी संगठनहरुमा पनि परेको देखियो भन्दा फरक नपर्ला । महिला मुद्दामा एक छौं भनेर अरु बेला भन्ने महिलाहरु यस्तो ठूलै उत्सवका लागि पनि एक हुन सकेको भए पछिल्लो समयमा नेपाली महिला आन्दोलनलाई विश्व समुदायले जसरी हेरिरहेको छ, त्यसमा थप सकारात्मक सन्देश जान्थ्यो । करिब एकहप्ताको बीचमा मार्च ८ को सर्न्दर्भमा राजधानीमा विभिन्न कार्यक्रम भए, भइरहेका छन् र अझै केही दिन हुनेछन् । कुनै कारणवश परिवर्तन नभए त्यस दिन -सोमबार, मार्च ८) खुलामंचमा एकीकृत माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले बोलिरहेका हुनेछन् भने नजिकै भृकुटीमण्डपमा एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनालले बोलिरहेका हुनेछन् । त्यस्तै पद्मकन्या क्याम्समा गैरसकारी संस्थाहरुद्धारा संयुक्त कार्यक्रम भइरहनेछ । सन् १८५७ मा अमेरिका न्यूयोर्कस्थित एक गार्मेण्टमा काम गर्ने श्रमिक महिलाहरूले समान ज्यालाको मागसहित गरेको पर््रदर्शनमा जसरी एक भएका थिए । त्यसै गरी नेपालको महिला आन्दोलनमा पनि एकताको जरुरी टड्कारो रुपले देखिएको छ ।
नोट ः मार्च ८ का दिन कान्तिपुर दैनिकमा प्रकाशित

2010-03-15T22:55:00.000-07:00

अन्तरालको आयोजनामा नेपालगञ्जमा संचालन भैरहेको प्रथम अन्तर बैंक 'फाइभ ए साइड' फुटवल प्रतियोगिता अन्तरगत आज क्वार्टर फाइनलका सबै खेल सम्पन्न भएका छन ।
मंगलबार सम्पन्न पहिलो खेलमा बागेश्वरी बिकास बैंकले एनआइसी बैंकलाई ट्राइबेकरमा ३ गोलको बिरुद्ध ४ गोलले पराजित गर्दै सेमीफाइनलमा प्रवेश गर्न सफल भयो । निर्धारित समयमा एनआइसीका जयन्द्र रावल र बागेश्वरीका श्याम थापाले १/१ गोल गरेपछि खेल ट्राइबेकरमा गएको थियो । त्यसमा पनि दुबै टोलीबाट २/२ गोलको बराबरी पछि भएको सडेन डेथमा बागेश्वरीले एनआइसी बैंकलाई १-० गोलको अन्तरले हराउादै सेमीफाइनलमा प्रवेश गर्न सफल भएको थियो ।
त्यसैगरि दोस्रो खेलमा नेपाल बफ्लादेश बैंकले कणर्ाली बिकास बैंकलाई शून्यको बिरुद्ध ३ गोलले हराउादै सेमीफाइनलमा आफ्नो स्थान पक्का गर्यो । बफ्लादेशका कप्तान दीपक बिष्टले २ गोल तथा अभिनित सिंहले १ गोल गरेका थिए ।
यस अघि भार्गब बिकास बैंक र बैंक अफ एशिया सेमीफाइनलमा पुगिसकेका छन ।
भोलि -बुधबार) बिहान सेमीफाइनलमा भार्गब बिकास बैंक र बागेश्वरी बिकास बैंक बीच प्रतिष्पर्धा हुने आयोजकले जनाएको छ ।

2010-03-10T01:37:00.000-08:00

अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस र नेपाली महिला
दीपा आले /नेपालगन्ज
अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसको अवसरमा विश्वभरका महिलाहरुले यस दिवसलाई भब्य रुपमा मनाउंदै आईरहेका छन् । यो दिवसलाई महिलाहरुले विजय प्राप्त उत्सवको रुपमा पनि लिने गरेको पाईन्छ ।
महिला माथि भएका अन्यायको विरुद्धमा आवाज उठाएर स्थापित गरिएको यो दिन विभिन्न देशका महिलाले आ- आफ्नै ढंगले मनाउने गर्दछन् । जहां जसरी मनाए पनि यो दिवसको मूल उद्देश्य र मर्म भनेको समानता नै हो । महिलाको समान हैसियत र पहुंच स्थापना गर्नकालागि महिला अधिकारका पक्षधरहरुले आवाज उठाएका छन् । तर पनि विश्वकै परिप्रक्ष्यमा हेर्ने हो भने अहिलेसम्म महिलाले पुरुष सरह समान अधिकार पाउन नसकेको अवस्था भने जिवितै छ ।
संयुक्त राष्ट्रसंघले सन् १९७५ देख्ाि यो दिवस मनाउन सुरु गरेको भएता पनि यसको पृष्ठभूमि भने निकै लामो छ । तर पनि यो दिवस मनाउनुको मूल उद्देश्य भन्नु नै महिलाको आर्थिक निर्भरतालाई माथि उकास्नु हो । त्यसको साथै महिलाको पहुाच राज्यको हरेक निकायमा पुर्‍याउने एक ख्ाुड्किलो पनि हो ।
यस वर्ष नारी दिवसको अवसरमा "समान अधिकार समान अवसर सबैको प्रगतिको आधार" भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय नारा र नेपालमा राष्ट्रिय नारा "हिंसामूक्त परिवार हामी सबैको सरोकार" भन्ने तय गरिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस मनाउन नेपालमा ८ मार्चलाई विभिन्न किसिमले मनाउने गरिन्छ । हाम्रो देशमा भएका थुप्रै कलकारख्ाानाहरुमा काम गर्ने महिलाहरुले हिंसा ख्ोप्न नपरोस्, समान कामको समान ज्याला पाउन सकुन्, कलकारख्ााना घर, समाज र राष्ट्रबाट नै लैंगिक विभेदको अन्त्य हुन सकोस, महिलाले महिला भएकै कारण कुनै यातनाबाट प्रताडित हुन नपरोस भनि ८ मार्चलाई विशेष उद्देश्यका साथ मनाउने गर्दै आइरहेको छ । कारख्ाानामा काम गर्ने श्रमिक महिलाका यसै सवाललाई लिएर होला यस वर्षको नारा पनि सबै भन्दा पहिले सन् १९९६ ८ मार्च का दिन महिलाहरुलाई उचित ज्याला र १० घण्टाको कार्य समयको माग गर्दै अमेरिकाको न्यूयोर्कमा श्रमिक महिलाहरुले आन्दोलन शुरु गरेका थिए । यसरी न्यूयोर्कमा श्रमिक महिलाहरुको आफूमाथि भएको शोषण, दमन, हत्या, बलात्कार, असमानता विभेदका विरुद्ध आन्दोलन गरेर संसार भरिका महिला सचेतना आफ्नो अधिकार प्राप्तिका लागि बाटो देख्ााउन सफल भएका थिए ।
जब महिलाहरुमाथि दमन अत्याचार भयो तब विश्वमा रहेका महिलाहरु आफ्नो हक अधिकार स्थापित गर्न आन्दोलनमा उत्रिका थिए । सर्वप्रथम महिला आन्दोलन सुरुवातको पहल न्युजिल्यान्डका महिलाहरुबाट भएको थियो । सन् १८८४ मा त्यहााका महिलाले आन्दोलन गरे पश्चात केही अधिकार प्राप्त गर्न सके । त्यसपछि अन्य राष्ट्रमा पनि क्रमशः महिला हक-अधिकारसम्बन्धी कार्यक्रमहरु हुन थाले र सन् १९११ मार्च ८ देख्ाि अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस मनाउने प्रचलनको सुरुवात बढ्दै गयो । सन् १९४५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघले राष्ट्रसंघको आर्थिक तथा सामाजिक परिषद् अन्तर्गत रहने गरी महिलासम्बन्धी सहआयोगको स्थापना गरियो त्यसपछि विश्वमै एकप्रकारको जागरण र सचेतना फैलाउने काम गरयो । त्यसपछि सन् १९५१ मा इन्टरनेशन लेबर अगंनाइजेसनले एउटा महासन्धि स्वीकृत गर्‍यो जसले गर्दा महिला र पुरुष दुवै वर्गका कामदारलाई समान कामका लागि समान ज्याला दिनुपर्नेमा उल्लेख्ा गरिएको थियो । सोही सन्धिले गर्दा पनि महिलाको आर्थिक स्वतन्त्रताका निम्ति ठूलो सहयोग पुर्‍यायो । त्यसपछि सन् १९५५ मा रोजगार नीति सम्बन्धी महासन्धि पारित भयो त्यसै समयदेख्ाि महिला मजदुरहरुले आफूहरुले समान कामको समान ज्याला पाउनु पर्ने आवाज उठाएपछि केहीहदसम्म भएपनि महिलाहरुले आर्थिक पक्ष बलियो बनाए तर भनेजति आर्थिक लाभ लिन भने सकेन ।
अमेरिकाको न्यूयोर्कका सन् १९०९ मा त्यहााका महिलाले गार्मेन्ट फ्याक्ट्रीमा हड्टान गरेर त्यतिबेला ठूलो साहस प्रदर्शन गरेका थिए । सन् १९१० मा कोपनहेगनमा सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय सामाजिक सम्मेलनले महिलाका मुद्धालाई महत्व दिएपछि युरोपमा ठूलो हलचल नै मच्चिएको थियो । १९१० मा भएको कोपनहेगन सम्मेलनको सफलतास्वरुप १९११मा अस्टि्रया, जर्मनी, डेनमार्क, स्वीट्जरल्यान्डलगायतका मुलुकमा महिला अधिकारका कुराहरु उठाइयो । महिला दिवस भनेरै मनाउन थालिएको यो क्रम फैर्लदै गएर १९१४ सम्ममा केही युरोपियन मुलुक र १९१७ मा रसियामा मनाइयो । दोस्रो विश्वयुद्धताका सन् १९१३ र १४ मा रसियन महिलाले फेबुरअी महिनाको आइतबार महिला दिवस भनि मनाएका थिए तर अन्य मुलुकले ८ मार्चमा महिला दिवस मनाउादै आएकाले रसियन महिलाले पनि ८ मार्चलाई नै महिला दिवसका रुपमा मान्न थालेका हुन् । त्यसपछि क्रमिक रुपले विश्वभरिनै यो दिवसको बारेमा फैलिन थालेपछि सन. १९७५ मा संयुक्त राष्ट्रले ८ मार्च लाई अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसका रुपमा मनाउने घोषणा गरेपछि यो दिवस विश्वव्यापी रुपमा मनाउन थालिएको हो ।
नेपालमा नारी दिवसको बारेमा भन्नु पर्दा वि.स. २००३ सालदेख्ाि मनाउन थालिएको हो । त्यतिबेला यो नारीदिवस मनाउनमा सहाना प्रधान, मंगलादेवि सिंह, साधना प्रधानलगायतका महिलाको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको थियो । २००३ मा थोरै महिला जम्मा भएर मनाइएको नारी दिवसले २००४ सालमा आइपुग्दा अति ठूलो रुप लियो र २००७ सालमा आईपुग्दा झनै यो दिवसले ठूलो भूमिका खख्ोल्न सफल भयो । त्यसपछिका वर्षहरुमा यो नारी दिवसलाई प्रत्येक वर्ष भब्यरुपमा मनाउादै आईरहेको पाईन्छ । सोही अवसरमा महिलाहरुले आफ्ना हकअधिकार प्राप्त गर्न राज्यलाई विभिन्न दवावमूलक कार्यक्रम गर्दै आईरहेको पाईन्छ ।
महिला विरुद्धको हिंसा भन्नाले सार्वजनिक वा निजी जीवनमा लिङ्गको आधारमा हुने हिंसाजन्य कार्य हो, जसले महिलालाई शारीरिक, यौनजन्य, आर्थिक वा मानसिक क्षति वा पीडा पुयार्‍उादछ । त्यसले गर्दा महिलामाथि आउने धम्की, दवाव, स्वेच्छाचारीले महिलाको स्वतन्त्रताको हनन् समेत गरिरहेको अवस्था हाम्रो समाजमा विद्यमान छ । महिलाले सदियौं देख्ाि शारीरिक हिंसा, मानसिक हिंसा, आर्थिक हिंसा, प्रथा परम्पराभित्र हिंसा र घरेलु हिंसा ख्ोप्दै आईरहेका छन् । अझ हामी समान्यरुपमा बुझ्न सक्छौं घरभित्रकै कुरौ गरौं घरपरिवारमा पनि छोरा र छोरीमाथि विभेदकारी भूमिका ख्ोलिरहेको हुन्छ । लिङ्गको आधारमा महिला भएकै कारण विभिन्न मानसिक हिंसा ख्ोप्न बाध्य बनाईन्छ ।
नेपालमा जनआन्दोलन भाग -२ पछि महिलाहरु अगाडि बढ्ने क्रम जारी छ । सोही जनआन्दोलनमा महिलाहरु आफ्नो अधिकार प्राप्तीका लागि कतिपयले आफ्नो प्राण समेत बलिदान दिनु पर्‍यो । विगतका दिन भन्दा पछिल्लो अवस्थामा आएर महिलाहरु राज्यका हरेक निकायमा थोरै भएपनि सहभागी भएका छन् । यसरी महिलाहरु हरेक क्षेत्रमा अगाडि बढ्न पाउनु पनि नारी दिवसको उपलब्धी हो ।
देशमा नयाा संविधान कोरिदै छ । अब बन्ने नयाा संविधानमा महिलाका हक अधिकारलाई समे्टन महिलावादीहरुको भूमिका के हुनु पर्छ यसतर्फ पनि ध्यान जानु पर्ने समय आएको छ । संविधानमा महिलाका अधिकार लेख्ान समय छोटो छ । त्यसैले नेपालका बुद्धिजिवि महिलावादीहरुको अग्रेणी भूमिका हुनु पर्दछ । आम नेपाली महिलाहरुले आफ्ना हक अधिकार प्राप्तीका लागि चुनेर पठाएका महिला सभासदहरु यो पावन घडीमा जाग्नु पर्ने बेला आएको छ । त्यसको साथै आफ्ना अधिकार सुनिश्चित गर्न पठाउने महिलाहरु स्वयंम पनि अधिकार प्राप्तीका लागि ख्ाबरदारी गर्न पछि पर्नु हुादैन ।
ग्रामीण भेगमा बसोबास गर्ने हजारौं महिलाहरुको भविष्य उज्जल बनाउन र राज्यको हरेक निकायमा पहुच र अवसर दिलाउन पनि भोट जितेर गएका सभासद महिलाले कदापि भुल्नु हुादैन । सदियौं शोषण, दमन, अत्याचार, हिंसा ख्ोप्न बाध्य नेपाली महिलाको भविष्य स्थापित गर्न सबै भन्दा माथि राज्यको निकायमा बसेका राजनीतिक महिलाको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । महिलाका आर्थिक, राजनैतिक, शैक्षिक, सामाजिक, नैकितलगायत सबै पक्षमा बलियो बनाउन महिलामाात्र होइन पुरुषको पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण भूमिका ख्ोल्नु पर्छ । एउटा उन्नत , सक्षम, सवृद्धि राष्ट्रको निर्माण गर्न महिला पुरुषको समान अधिकार हुनु जरुरी छ । त्यसको साथै नेपालका प्रत्येक ग्रामिण भेगमा बसोबास गर्ने नेपाली बस्तीमा हरेक किसिमको सुविधा र अवसर पुग्नुपर्छ ।
महिला माथि गरिने हिंसालाई रोक्न घरेलु हिंसासम्बन्धी कसुर र सजाया गर्ने सम्बन्धी व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक २०५६ बैशाख १४ ऐनको अझ सम्म निमावली बन्न सकेको छैन् त्यसतर्फ सभादस महिलाहरु जाग्नु पर्ने बेला आएको छ । नेपालको कानुनले महिलाका हकहित र सुनिश्चिताकालागि बनाईएका कानुनलाई कागजमा मात्र सिमित नराख्ाी व्यवहारीक कार्यान्वयनमा लागु गर्नु पर्छ भन्ने सन्देश यही अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस ८ मार्चले दिन सकोस् मेरो यही शुभकामना व्यक्त गर्न चाहन्छु ।

2010-03-06T23:09:00.000-08:00

दीपा आले
नेपालगन्ज
समान अधिकार, समान अवसर, सबैको प्रगतिको आधार भन्ने मूल नाराका साथ हिंसामुक्त परिवार हामी सबैको सरोकार विषयक शुक्रबार नेपालगन्जमा महिला विकास कार्यालयको आयोजनामा १०० औं अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसको सन्दर्भमा घरेलु हिंसा -कसुर २ संजाय ऐन सम्बन्धी सराकेारवालाहरु बिच एक दिवसीय अन्तक्रिया कार्यक्रम गरेको छ ।
महिला हिंसालाई कसरी निर्मूल पार्न सकिन्छ त्यसलाई रोकथाम गर्न अबको संविधानमा कस्तो खालको कानुनको व्यवस्था गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा सहभागीहरुले जोड दिएका थिए । महिलाहरु विभिन्न राजनैतिक, आर्थिक, सामाजिक हरेक क्षेत्रमा हिंसा खेप्नु परेको भन्दै त्यसलाई नियन्त्रण गर्न विभिन्न संघ संस्थाका महिलाहरु, राजनीति दलका महिलाहरु पत्रकार, कानुनव्यवसायी, मानवअकिारकर्मी, प्रहरीहरुमााझ सो कार्यक्रममा छलफल भएको थियो ।
प्लान नेपालको आर्थिक सहयोगमा भएको कार्यक्रममा महिला विकास कार्यालयका प्रमुख शोभा शाहको अध्यक्षतामा भएको थियो भने कार्यक्रममा नेपाल महिला संघका अध्यक्ष किरण कोईरला, फातिमा फाउडेशनका सपना भटराई, मानवअधिकारकर्मी सिपि सिह, रोमर्श धिताल लगायतले अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसको सन्दर्भमा महिला हिंसा कसरी निर्मून पार्न सकिन्छ भन्ने विषयमा बोलेका थिए । भने कार्यक्रममा घरेलु हिंसा कसुर २ संजाय ऐनको बारेमा सहजीकरण अधिवक्ता विष्णु पोख्रेलले दिनु भएको थियो ।

2010-02-27T22:16:00.001-08:00

भौतिक तथा ब्यवसायिक सुरक्षाका लागि पत्रकार एकता, नया संबिधानमा पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रता भन्ने नाराकासाथ नेपाल पत्रकार महासंघको, २२ औं केन्दि्रय साधारण सभा १६ बुादे घोषणापत्र जारी गर्दै शनिवार नेपालगंजमा सम्पन्न भएको छ ।

२ दिनसम्म चलेको साधारणसभाले पारित गरेको घोषणापत्रमा नयाा संविधानमा पूर्ण प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, संकटकालमा समेत प्रतिबन्ध तथ अंकुश लगाउन नपाउने गरी प्रेस स्वतन्त्रताको पूर्ण प्रत्याभूति गर्न तथा सहमतिमा नयाा संविधान तोकिएकै समयभित्र जारी गर्न राजनीतिक दलहरुसंग आग्रह गर्ने, श्रमजीवी पत्रकार ऐन कार्यान्वयन नगर्ने संचारमाध्यमलाई कारवाही गर्न सरकारसंग आग्रह गर्ने, पत्रकारहरुको व्यवसायिक तथा भौतिक सुरक्षाको लागि राज्यले विभिन्न समयमा महासंघसंग गरेको सहमति र सम्झौता अक्षरस ः कार्यान्वयन गर्नुपर्ने रहेका छन् ।

त्यस्तै संचारमाध्यममा महिला, आदिवासी जनजाति, मधेशी र दलितको उपस्थिति बढाउदै संचारमाध्यमलाई बहुलवादी स्वरुप प्रदान गर्न संचारमाध्यमलाई आहृवान गर्ने, कणर्ाली लगायत पहाडी जिल्लामा पत्रकारिताको संस्थागत विकास गर्न स्थानीय निकायबाट नीतिगत रुपमा वाषिर्क बजेट दिनेलगायतका माग घोषणापत्रमा गरिएको छ ।

शनिवार अबेर रातीसम्म चलेको बन्दसत्रले महासचिव पोषण केसीद्धारा प्रस्तुत गरिएको प्रगति प्रतिवेदन, कोषाध्यक्ष रमेश विष्टद्धारा प्रस्तुत आर्थिक प्रतिवेदन र विधान संसोधन सभासदहरुको सक्रिय छलफलपछि पारीत गरेको छ । साधारण सभामा देशभरका करिब १ हजारबढी सभाषदहरुको सहभागीता रहेको थियो । बन्दसत्रको समापनमा नेपाल पत्रकार महासंघ बााके शाखाले केन्दि्रय पदाधिकारीहरुलाई फुल र गादा ओढाएर सम्मान गरेका थिए ।

2010-02-27T22:01:00.000-08:00

दीपा आले
बाके जिल्लामा बसोबास गर्ने मगर समुदायले २७ औं मगर दिवस शनिबार विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाएको छ ।
सो क्रममा नेपाल मगर संघ बााकेको आयोजनामा नेपालगंजको बौद्ध गुम्बामा मगर संस्कृति झल्किने खालको सांस्कृतिक कार्यक्रमसहित एक कार्यक्रमको आयोजना गरियो ।
नेपाल मगर संघका संस्थापक अध्यक्ष एवं कार्यक्रमका प्रमुख अतिथी धन बहादुर ढेंगामगरले कार्यक्रमको उद्घाटन दिप प्रजवलन गरी गर्नु भएको थियो ।
प्रमुख अतिथी मगरले मगर समुदायले पश्चिमी शैलीको प्रभावमा आफ्नो चाड पर्वलाई विर्सदै गएको भन्दै आफ्नो चाडपर्वलाई जर्गेना गर्न अनुरोध गर्नुभयो । उहााले अब मगरहरु खानपिन र रमाइलोमा मात्र सिमित नभई आफ्नो हक अधिकारको लागि बन्न लागेको संविधानमा आफ्नो सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेर आफ्नो अस्तीत्वको रक्षा गर्नु पर्ने बताउनुभयो ।
कार्यक्रममा नेपाल मगर संघका निवर्तमान अध्यक्ष राम बहादुर थापामगरले मगरहरुले राजनीतिको नाममा दलहरुको गोटी बन्दै गएकोले मगरहरुले आफ्नो अस्तित्व बिर्सदै गएको बताउनुभयो । मगर दिवसलाई मगर समुदायले अंगिकार नगरेको यसको उदाहरण हो उहााको भनाई थियो ।
नेपाल मगर संघ बााके जिल्लाका अध्यक्ष धनसिंह रानामगरको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ बााकेका अध्यक्ष डम्मर थापामगर, बौद्ध धर्म संघका अध्यक्ष गुमान सिंह गुरुङ्ग, नेपाल मगर विद्यार्थी संघका केन्दि्रय सदस्य दिपा आले मगर, थारु कल्याणकारी सभाका अध्यक्ष मगन सिंह थारु, तमु छौज धीका उपाध्यक्ष जयबहादुु गुरुङ्ग, नेवा पुःचका सल्लाहकार पंकज श्रेष्ठलगायतले मगरहरु अब पनि सचेत भएन भने मगरहरुको सवाल, हक अधिकार संविधानमा नकोरिने बताए ।

2010-02-18T22:01:00.000-08:00

दीपा आले
नेपालगञ्ज रंगशालाको कबडहलमा लामो समय पछि उस्सु प्रतियोगिता बिहीबारदेखि सुरु भएको छ ।
उस्सु संघ बााकेको आयोजनामा सो प्रतियोगिता गरिएको हो ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि क्षेत्रिय खेलकुद कार्यालयका प्रमुख प्रेम बहादुर मल्लले कार्यक्रम उद्घाटन गर्दै खेलाडीहरुलाई शुभकामना दिनु भएको थियो भने अतिथिहरु विरोध विक्रम जिसी, प्रेस युनियन बााके अध्यक्ष नरेन्द्र थापा, उस्सु खेलका प्रशिक्षक राजकुमार थापालगायतले शुभकामना व्यक्त गरेका थिए ।
नेपालगन्जमा शसस्त्रद्वन्द्वकालपछि उस्सु खेल पहिलो पटक भएको हो भने । कार्यक्रमको अध्यक्षता उस्सु संघका अध्यक्ष विजय सोनीले गरेको कार्यक्रममा उस्सु प्रतियोगितामा विद्यार्थी छात्रा छात्र खेलाडीको सहभागिता रहेको छ ।

2010-02-18T21:54:00.000-08:00

नेपाल पत्रकार महासंघको आसन्न साधारण सभामा प्रस्तुत गरिने स्वागत गीत तयारीमा श्रवण गर्दै महासंघका केन्द्रीय कोषाध्यक्ष रमेश विष्ट । नेपाल पत्रकार महासंघको आसन्न साधारणसभामा प्रस्तुत हुने स्वागत गीतको अभ्यासका क्रममा अन्तरालका कलाकारहरु ।

2010-02-17T22:53:00.000-08:00

दीपा आले
नेपालको बस्तुको प्रयोग गरौं नेपाली भएकोमा गर्व गरौ भन्ने मूल नाराका साथ बुधबारदेखि नेपालगन्जको कारकान्दोमा तेस्रो मध्यपश्चिमाञ्चल स्तरीय लघु घरेलु औद्योगिक प्रर्दशनी एवंम कृषि तथा पर्यटन महत्सोह सुरु भएको छ ।
महत्सोहमा आउनु भएका प्रमुख अतिथि उद्योग राज्य मन्त्री दान बहादुर कुर्मी चौधरीले आफ्नै स्वदेशको उद्योग तथा व्यवसाय बढाउन सरकारले आर्थिक लगानी लगाउनु पर्ने बताउदै । उद्योग व्यवसाय फस्टाउनको केन्द्रीकृत अधिकारलाई विकेन्द्रीकृत गरी सबै क्षेत्रमा अधिकार दिनु पर्ने बताउनु भयो र नेपालको उधोग व्यवसायलाई राम्रो साग विकास गरी नेपाली युवावर्गलाई स्वदेशमै रोजगारको व्यवस्था गर्नु पर्नेमा जोड दिनु भएको थियो । त्यसैगरी कार्यक्रममा प्रमुख जिल्ला अधिकारी विरन्द्र बहादुर बानियाा, तमोलोपाका केन्द्रीय सदस्य विजय कुमार वर्मा, तमोलोपाका प्रतिनिधि सत्यवर्ती कुर्मी नेपालगन्ज उद्योग बाणिज्य संघका अध्यक्ष शुनिल कुमार शर्मा, कोहलपुर उद्योग बाणिज्य संघका अध्यक्ष राजेन्द्र श्रेष्ठ र घरेलु महासंघ केन्द्रीय उपाध्यक्ष युद्ध बहादुर पन्त सुमित्रा श्रेष्ठ लागयतले महत्सोवको शुभकामना दिनु भएको थियो । उक्त मध्यपश्चिमाञ्चल स्तरीय लघु घरेलु औद्योगिक प्रर्शनीमानेपालमै उत्पादन भएका विभिन्न वस्तुहरु राखिएको छ ।

2010-02-16T20:17:00.000-08:00

2010-02-16T20:08:00.000-08:00

केही समय यता नेपाल टेलिकमले गुणस्तरीय सेवा नदिएको हुाना नेपालगन्जमा विद्यार्थी, संघसंस्था, शिक्षकहरुले टेलिकम नजिक पिस फर नेपालको आयोजनामा धर्ना दिएका थिए । पिस फरका अध्यक्ष डा. शुशिल कोईरलाले ग्राहकलाई परेको मर्कालाई बुझी टेलिकमले छिटो भन्दा छिटो गुणस्तरीय सेवा दिन आग्रह गर्नु भएको थियो । त्यसै गरी नेपाल मगर विधार्थी संघका केन्द्रीय सदस्य दीपा आलेले पनि नेपाल टेलिकमको धर्नाकषर्ण गर्दै टेलिकमको सेवा राम्रो हुनु पर्नेमा जोड दिनु भएको थियो ।

2010-02-16T20:03:00.000-08:00

दीपा आले
लोकतन्त्रको विश्वव्यापी घोषणा पत्र प्रशिक्षण कार्यक्रम मंगलबार नेपालगन्जमा सम्पन्न भएको छ ।
प्रमुख अतिथि प्रेस सेनानी पन्नालाल गुप्ताले लोकतन्त्रलाई स्थापित गर्दै देशको विकास गर्न राम्रो नेतृत्व जन्माउनु पर्ने बताउादै लोकतन्त्रको विश्वव्यापी घोषणा पत्रलाई जानी राख्नु पर्नेबारेमा बताउनु भयो । त्यसैगरी कार्यक्रम अवधिभर प्रशिक्षण प्रशिक्षक अर्जुन योगी र सन्तोष पोख्रेल दिनु भएको थियो भने कार्यक्रमको अध्यक्ष पि|mडम फोरमका संस्थापक अध्यक्ष चिरञ्जीवि काफ्लेले गर्नु भएको थियो भने कार्यक्रमको संयोजकत्व जयनारायण शाहले गर्नु भएको थियो । लोकतन्त्रप्रशिक्षण तालिममा विभिन्न राजनैतिक विचारमा आस्था राख्ने विध्ाार्थीहरुको सहभागीता रहेको थियो

2010-02-15T22:50:00.000-08:00

दीपा आले
बांकेको राप्ती पुल बुधबार सम्मानीय प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालबाट उद्घाटन गरियो ।
लामो समय देखि सो पुल बनाउन निर्माण प्रक्रिया सुरु गरी सम्पन्न गरे पछि राप्ती पुलको उद्घाटन गरिएको हो ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिति माधवकुमार नेपालले राप्ती पुल को निर्माणको खुशीमा राप्ती पारीका ९ वटा गाविसका जनताहरुले अब केही हदसम्म भए पनि यातायात अन्य क्षेत्रमा काम गर्न सजिलो हुने बताउनु भयो । र साथै सशस्त्र द्वन्द्वकालमा माओवादीका कारण देशमा भएका भौतिक पूर्वाधारहरु भत्काउने र बिग्राने काम माओवादीले गरेता पनि अब देशमा बन्न लागेको नयां संविधान प्रक्रियामा सबै राजनैतिक पार्टी सहमति र सहकार्यमा आई देश र जनतालाई शान्ति दिनु पर्ने समेत बताउनु भएको थियो ।
त्यसै गरी विशेष अतिथि विजय कुमार गच्छेदार माओवादीपार्टी लाई समयै सहमतिमा आई नयां संविधान बनाउनु पर्नेमा जोड दिनु भएको हो थियो । लामो समय लगाएर भए पनि प्रधानमन्त्रीद्वारा राप्ती पुन उद्घाटन गर्न तयारीमा सुरक्षाकर्मीको व्यापक तैनाथ थियो । नेपालगन्ज देखि राप्ती पुन सम्म सुरक्षाकर्मी तैनाथ थिए भने । त्यसको साथै माओवादीले बाहिरै बाट कालो झण्डा समेत देखाएका थिए । साथै समाननीय प्रधान मन्त्री माधव कुमारनेपाल द्वारा रुबरु एफएमको उ्दघाटन गरियो । सो कार्यक्रममा प्रधानमन्त्रीले
दिन दिनै नेपालमा सञ्चारको बढ्दो संख्या रहेको र संचारले जनता र देशको सही पक्षमा बोल्नु पर्ने समेत बताउनु भयो

2010-02-15T22:19:00.000-08:00

दीपा आले
नयां संविधानबारे अन्तरसम्वाद अभिवृद्धि संयन्त्रण निर्माण गर्नको लागि नेपालगन्जमा २ दिने क्षेत्रीय कार्यशाला गोष्ठि सम्पन्न भएको छ ।
विशेष गरी सिमान्तकृत समुदाय आदिबासी जनजाति, दलित, मुश्लिमका मुद्धालाईर् उठान गरि अब बन्ने नयाा संविधानमा राख्ने उद्देश्यले गरिएको हो ।
सोही २ दिने क्षेत्रीय गोष्ठिले सिमान्तकृत समुदायको आवाजलाई अब बन्ने नयां संविधानमा विविध पक्षहरुको जानकारी संकलन तथा अध्ययन अनुन्धान गर्न लागि सो भेलाले ९ जनाको सिमान्तकृत संयोजन समिति गठन गरेको छ ।
सिमान्तकृत संयोजन समितिले अधिवक्ता अख्तर अलि अन्सारीको संयोजकमा सह संयोजक दीपा आले, सदस्य सचिवमा सुकलाल नेपाली, सदस्यहरुमा डम्बर थापामगर, शिला माल्मीकी, ईश्वरी बिके, बद्री कुसवाडीया, साहिदा शाह, र शमीर इदि्रसलाई चयन गरेको छ ।
कार्यक्रमको अध्यक्ष फातिमा फाउडेशन नेपालका अध्यक्ष मैमुना सिद्धिकीले गर्नु भएको थियो भने सिमान्तकृत सन्दर्भमा सहजीकरण अधिवक्ता कुमार इग्नामले दिनुभएको थियो । त्यसैगरी कार्यक्रम संयोजक पे्रम चौधरीले गर्नु भएको क्षेत्रीय गोष्ठिमा बााके दाङ गरी २५ जना सहभागी रहेका थिए ।

2010-01-28T20:03:00.000-08:00

नेपाल मगर विद्यार्थी संघको छैठौ राष्ट्रिय महाधिवेशन सम्पन्न
दीपा आले /पाल्पा
नेपाल मगर विद्यार्थी संघको छैठौं राष्ट्रिय महाधिवेशनले अध्यक्ष पदमा माधवकुमार दर्लामीमगरलाई चयन गरेको छ ।
त्यसैगरी बरिष्ठ उपाध्यक्षमा रेखिराम रानामगर, उपाध्यक्ष महिला रेनुका काउचामगर,उपाध्यक्ष बाह्र मगरात भाषामा नेत्र पुलामीमगर, उपाध्यक्ष अठार मगरात भाषा गणेश पढराईमगर, महासविच नरेन्द्र थापामगर, सचिव देविका घर्तीमगर, कोषाध्यक्ष बलवीर बुढामगर चयन भएका छन् भने सो छैठौ राष्ट्रिय महाधिवेशनको भेलाले केन्द्रीय सदस्यहरुमा मेचीबाट मुस्कान बलाम्पाकीमगर,कोसी दिलु पुलामीमगर, कोशी सुवासमगर, सगरमाथा इन्दि्रया रानामगर जनकपुर मञ्जना सुयालमगर, जनकपुर बरुण आलेमगर,, झलक पूर्वछानेमगर, नारायणीबाट सुमन थापामगर, दिनेश रानामगर, लुम्बिनीबाट पुष्पा झेडीमगर, केबी रानामगर, गोविन्द पुनमगर, धौलागिरीबाट बिबा रोकामगर, अमृत रोकामगर, खम थापामगर कुल घर्तीमगर, भेरीबाट दीपा आलेमगर, डम्बर गराङजामगर, गगन पुनमगर, राप्तीबाट तारिका बुढामगर, रेवन्ता मसांगी मगर, पुस्तमान घर्ती, नवीन पुन,बाग्मतीबाट रश्मी मल्ल आले, सरिता लुंगेली, दिपु श्रीस, रुद्र श्रीष, त्रिविवबाट बिजुला थापामगर, सेतीबाट गोमाकुमारी थापामगर, मीनबहादुर लामिछानेमगर, महाकालीबाट सुरक्षा मगर चयन भएका छन् ।
नेपाल मगर विद्यार्थी संघको छैठौ राष्ट्रिय महाधिवेशन पाल्पाको तानसेनमा सम्पन्न भएको थियो । सो महाधिवेशनमा देशभरिका मगर विद्यार्थीहरु उपस्थिति रहेको थियो । कार्यक्रम उद्घाटनसत्रका प्रमुख अतिथि नेपाल मगर संघका केन्द्रीय अध्यक्ष झक बहादुर थापा मगरले गर्नु भएको थियो । त्यसैगरी अतिथिहरुमा नेपाल मगर विद्यार्थी संघका संस्थापक अध्यक्ष राम बहादुर थापा, पूर्व अध्यक्ष झकेन्द्र घर्तीमगर, पूर्व महासचिव नरेश खपाङीमगर, सल्लाहकार बम कुमारी बुढामगर, मगर महिला संघका केन्द्रीय अध्यक्ष श्याममाया पुन, सल्लाहकार प्रकाश राना निःबर्तमान अध्यक्ष भोजबिक्रम बुढामगरलगायतले संगठन र मगर जातीको को हकहितका बारेमा बोल्नु भएको थियो ।

2010-01-28T18:55:00.000-08:00

2010-01-28T18:15:00.000-08:00

दीपा आले /नेपालगन्ज
बिगत आठ बर्ष देखि पार्किन्सन रोगले थला परेका पुराना गायक प्रेम प्रकाश मल्लसाग आइतबार आधा दर्जन बढि राष्ट्रिय कलाकारहरुले नेपालगञ्जमा भेटघाट गरेका छन् ।
स्वास्थ्य सम्बन्धी जनचेतना जगाउन सास्कृतिक प्रस्तुति गर्दै हिडेका गायिकात्रय रीमा गुरुङ्ग, कुन्ति मोक्तान र नलिना चित्रकार, गायक दीपक लिम्बु, हास्य कलाकार सुरज केसी, कलाकारद्वय माम्पी घोष र पूर्व मिस नेपाल सुगारीका केसी लगायतको टोलीले मल्ललाई उनकै निकासमा भेटघाट गरेका थिए ।
'म अझैं बाच्छु होला, यत्तिका कलाकार मलाई भेट्न आउनुभयो' - गायक प्रेम प्रकाशले उक्त समयमा खुशी हुादै भन्नुभयो । मल्लले आफूले रचना गरेको एक गीत सुनाउादै नलिना चित्रकारका लागि गाइदिन समेत आग्रह गर्नुभयो । 'आफू पीडाको तालमा डुबेकाले होला, म तालहरुको गीत गाउादै छु' - प्रेमप्रकाश मल्लले उक्त समयमा भन्नुभयो ।
गायिका कुन्ती मोक्तानले प्रेमप्रकाशको लामो जीवन र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दै भन्नुभयो -'तपाईसाग भेट हुनु मेरो सौभाग्य हो ।' गायिका नलिना चित्रकारले प्रेमप्रकाश जस्ता राष्ट्रिय कलाकारको संरक्षण गर्न राज्यले पनि चासो दिनुपर्ने धारणा ब्यक्त गर्नुभयो ।
गायक दीपक लिम्बुले मल्लको अवस्थाले आफूलाई निक्के भावुक बनाएको बताउादै मल्लको स्वास्थ्यपोचार र सहज जीवन यापनको सुनिश्चितता राज्य र सामाजिक संघ संस्थाको समेत दायित्व भएको बताउनु भयो ।
प्रेमप्रकाशसाग कलाकारको भेटको चााजो सांस्कृतिक बिविधताको संरक्षणमा क्रियाशिल अन्तरालले मिलाई दिएको थियो ।

पीत पत्रकारिताको इतिहास

2009-11-01T23:58:00.000-08:00

विश्वमा जोसेफ पलिटजर नामका एक व्यक्तिले सन् १८८३मा द न्य योर्क बल्र्ड नामक दैनिकी अखवारको स्वामित्व खरिद गरेका थिए । त्यसैगरी अमेरिकि पत्रकारिताको अर्को एउटा नामुद हस्ति विलियम र्हस्ट ले द न्यु र्योक जर्नल नामक दैनिक अखवारको स्वामित्व खरिद गरेका थिए । १९ औ शताब्दिको अन्त्यतिर अमेरिकन पत्रकारितामा र्हस्ट को द न्ययोर्क जर्नल र पुलिटजरको द न्यु र्योक र्वोल्ड नामक यी दुई अखवारको बीचमा प्रतिस्पर्धा हुन थाल्यो । यसै परिपेक्ष्यमा सन् १८९६ को फ्रेवुअरी महिनाको एक अंकमा द न्यु र्योक वल्र्ड पुलिटजर को अखवारले त्यो बेलाको प्रसिद्ध अमेरिकि चित्रकार रिचार्ड आउट केभिटलाई आफनो अखवारमा एउटा झुत्रेझाम्रे लुगा लगाएका मगन्ते वालकको चित्र छपाएका थिए । त्यस चित्रमा पहेंलो रगंको कहि कहि प्रयोग गरिएको थियो । त्यस चित्रले गर्दा द न्यु र्योक वल्र्डको वितरणमा अलि बढि तीव्रता आएको थियो । त्यो कुरा थाहा पाएर र्हस्टले आफनो अखवारमा द न्यु र्योक जर्नलको लागी पनि उहि चित्रकार आउट केभिटलाई विभिन्न्ा चित्र कोर्न लगाएका थिए । यी चित्रहरुमा विचित्र बालकले पहेलो लुगा लगाएका थियो । यी कुराहरु यसकारण मात्र गरिएको थियो की द न्य योर्क बल्र्ड र द न्य योर्क जर्नलले आ आफना अखवारहरु बढी भन्दा बढी पाठकहरुको ध्यान सफल बनाउन सक्ने आशामा । वास्तवमा भन्ने हो भने यी प्रस्तुत घटनाहरु निरर्थक थिए त्यसै हुनाले द न्यु योर्क प्रेस नाम अर्को अखवारका सम्पादक एरभिन वार्डमानले त्यो कुरालाई येलो प्रेस या न्यु योर्क भनेर संज्ञा दिए । कालान्तरमा यहि कुरालाई पीत पत्रकारिता नामाकरण गरियो ।
पीत पत्रकारिता अर्थात् पश्चिमाहरुले पहेलो रंगलाई रोगी र फोहोरी रंग मान्दछन् । पीत पत्रकारिता भन्नाले विभिन्न्ा समाचार वा विचारहरुलाई कपोकल्पीत रुपमा प्रस्तुत गर्ने पत्रकारितालाई पीत पत्रकारिता भनिन्छ यसमा विभिन्न संघसंस्था र व्यक्तित्वहरुको इज्जत र चरित्रहत्या गरिन्छ ।यसरी हेर्दा हामी के भन्न सक्छौ भने पत्रकारिताको मूल लक्ष्य विपरित कुनै पनि समाचार लेखिन वा यसको दुरुपयोग गरिनुनै पीत पत्रकारिता हो । यो एक अस्वस्थ्य प्रतिस्पर्धा र विकृत रुप हो पत्रकारिताको । विभिन्न ओहदा पदमा रहको राजनैतिक व्यक्तित्व व्यापारी आदि जस्ता विभिन्न वर्गका व्यक्तित्वहरुको बारेमा गलत आशयले समाचार लेख्ने व्यक्तिगत गाली गलौज गर्ने झुठो आरोप लगाउने अश्लिील प्रसंग निकाल्ने आफलाई मन नपर्ने मानिसलाई सताउने कुराले यो अवधारणा गलत भयो । त्यहि हुनाले यस्तो प्रसंगहरुलाई स्थान दिएकोले यसलाई पीत पत्रकारिता भनियो । हुनत यो पनि पत्रकारिताको एक रुप हो तर यस विषयमा कुनै तालिम दिइदैनन् र यो एउटा स्रैद्धान्तिक बहस मान्न पनि सकिन्छ । तर पनि यो पीत पत्रकारीता हावी भएको देखिन्छ । पीत पत्रकारीतालाईसंचार माध्यमलाई उपयोग गरेर गलत भ्रमात्मक सूचनानिहित उद्देश्य राखेर चरित्र हत्याअश्लीलनंग्न सूचना प्रवाह वा फोटो प्रकाशन गर्ने प्रचलन रहेको छ । वास्तवमा पहिला भन्ने हो भने छापा माध्यम बाट मात्र पीत पत्रकारीताको बारेमा सूचना प्रवाह हुन्थ्यो तर हाल आएर अनलाइन पत्रकारिता र विद्युतीय माध्यममा पनि यस प्रकारको गलत सूचना प्रवाह हुन्ा थालेको छ । त्यसैगरी राजनैतीकप्रकारले क्षेत्रगत हिसाबले पनि पत्रकारीता पेशा हावी भएको छ र पत्रकारहरुले आफ्नो पत्रिकामा राजनैतीक झुकाव लिएर अगाडी बढीरहेको छन् । यसलाई पनि पीत पत्रकारीतामा समेटन सक्ने हो कि भन्ने बहस को मुद्दा बन्न सक्छ । नेपालमा बि।स २००७ साल अधि पत्रकारीताको बिकास तीव्र गतिमा भएको थिएन त्यसबेलाको राज्यले सूचना प्रवाहमा नियन्त्रण गर्दथ्यो तर सत्ता पक्ष पोषण गर्दथ्यो तर बिस्तारै खूला समाजको शुरुवात भएदेखि बि।स २०४६ को हाराहारीमा पत्रकारीतामा बिकृत पत्रकारीताको उदाहरण २००२ ई।स अक्टोबर महिनामा ूजनआस्थाू टेबलोइड पत्रीकामा ूनेपालको फिल्म उद्योगको नायिका श्रीषा कार्की को नग्न तस्बीर प्रकाशन भएको कारण नायीका श्रीषा कार्कीले आत्महत्या गरेको तथ्यलाई नर्कान सकिन्न । यसरी नेपालमा पनि पीत पत्रकारिताको रुपमा व्यक्तिगत चरित्र हत्या का कारण आत्महत्या गर्न पुगेको तथ्य प्रकाशन हुने भएको छ । त्यसै गरि बेलायतकी राजकुमारी डायनालाई पनि पापारप्जीहरुले उनको व्यक्तिगत जीवनलाई अरुसग जोडेर विभिन्न माध्यम बनाएर विभिन्न्ा तथ्यहीन समाचारहरु प्रकाशन गरेर उनको व्यक्तिगत जीवनमा नै खल्ाबल पुर्याएको थिए । यसै कारण नै उनको जीवनको अन्त्य समेत भएको थियो ।
यसरी पीत पत्रकारीता को कारण मानवको सार्वजनीक जीवनमा समेत नकारात्मक असर परिरहेको हुन्छ जसले मानवलाई मृत्युको मुखमा समेत धकेल्छ । हाम्रो जस्तो समाजमासंचार माध्यमछापामा प्रवाह गरिएको सूचना को विश्वास बढि गर्ने प्रचलन बढि भएकोले पीत पत्रकारीता प्रोत्साहित भएको या नेपाली पत्रकारीता बिकासको लागी अवरोधक बनेको छ । यसमा सत्ता भक्तिको कारणले गर्दा पनि व्यवसायीक गति लिन सकिरहेको छैन । यस कारणले पनि मानव जीवनको पारिवारिक विघटन हुने सामाजीक सन्तुलन सद्भाव विगार्ने जातीय विदोष फैलाउने सहअस्तित्व टुटाउने आदि जस्ता नकारात्मक असरहरु पर्दछन् । यसको कारण पत्रिकाका समाचारहरु प्रति विश्वास गुम्दै गएको छ र पत्रिका प्रति पनि विश्वास गुमेको छ । यस्ता पत्रिकामा कार्यरत् पत्रकारहरुको कामको टंुगो नहुने पत्रिका र समाचारको कारण बारम्बार आलोचित हुनुपर्ने सम्पादकलाई समेत ज्यानमार्ने धम्की गालीगलौज निन्दा गर्ने हुनाले पीत पत्रकारिता अंगालेका पत्रकारहरुको समेत विश्वास गुमेको र तथ्यहीन समाचारका कारण पत्रिकाको गुणस्तर घटेको पाइएको छ । पीत पत्रकारिताको कारण नेपालको पत्रकारिता क्षेत्र पनि आलोचित र अविश्वसनीय हुदै आएको छ । नेपालमा बहुदलीय व्यवस्था भएपनि वहुदलवादी समाजको निर्माण हुन नसकेको हरेक क्षेत्रमा अनेपक्षित ढंगले राजनितिकरण हुने गरेको छ । त्यसको नकारात्मक प्रभाव साचारमाध्यमहरुमा पनि परिरहेको छ । छापा तथा विद्यतीय साचारमाध्यमहरुले राष्टिय महत्वका गहन मुद्दाहरुलाई भन्दा तात्कालीन राजनैतिक घटनाक्रमहरुलाई विशेष महत्व दिएर सूचना प्रवाह गर्न पाइन्छ भन्ो राष्टिय चिन्ताधारी प्रतिको सजगता कमै रहन गरेको पनि टीका टीप्पणीहरु भइरहेको पाइन्छ । कतिपय सन्र्दभमा साचामाध्यमहरुले आत्मालोचित हुनुपर्ने अवस्था पनि सिर्जना भइरहेको छ । अनलाइन पत्रकारितामा पनि विभिन्न समाचारहरु तथ्यहीन रुपमा पनि प्रकाशित हुने गरेका छन् । अनलाइन पत्रकारितामा पनि पीत पत्रकारिताको र्दुगन्ध फैलिएको र धेरै अनलाइन पत्रिकाहरुले प्ानि पीत पत्रकारिताको अनुसरण गरिरहेका छन् । त्यसै गरि अधिकाशं साप्ताहिक पत्रपत्रिकाहरुबाट निष्पक्ष स्वतन्त्र र निरपेक्ष ढंगले वस्तुपरक शैलीमा समाचार र विचारको प्रवाह हुन सकेकोछैन् । खासगरी राजनैतिक द्धन्द्धको स्थिति चर्केको बेला निर्देशीत सूचना र इच्छित विचारको प्रवाहले गती लिइरहेको देखिन्छ । प्रायोजित समाचारको प्रक्षेपणको कारण समेत पत्रपत्रिका प्रभावित हुने गरेका छन् । २०४६ देखि २०६५ सालसम्म्ा पत्रपत्रिकाहरुले आफनो उत्तरदायित्वको कमी कानुनी दण्ड सजायका प्रवाधान को कमी भएकोले छाडावादी प्रवृत्तिको विकास भएको समेत देखिएको छ । पत्रकारितालाई खड्किलो बनाएर राजनितिको उच्चपदमा पुग्नेहरु पनि प्रशस्त रुपमा रहेका छन् । राजनैतिक हिसाबले चल्ने विवादमा आइरहने विषयहरु प्रकाशन गर्ने कसैको व्यक्तिगत जीवनमा आक्षेप ल्याउने आदि जस्ता समाचारहरु प्रकाशन गरेकोले नै साप्ताहिक पत्रपत्रिकालाई पीत पत्रकारिताको संज्ञा दिइएको छ । यसरी पीत पत्रकारिताको निर्मूल गर्नका लागी यस प्रकारको विषाक्त पत्रकारिता अंगालेका पत्रिकाहरुलाई सबैभन्दा प्रथम सहि प्रकारले अनुगमन तथा कारवाही गरिनुपर्दछ निति नियम कडा बनाउनु पर्ने सबै प्रकारका सयन्त्रहरु कडा भएका खण्डमा यो विषाक्त पत्रकारिताको अन्त्य हुन सक्दछ । त्यसैले समाजका यस्ता दोषीहरुलाई कानुनको दायरा भित्र ल्याउनुपर्ने र कडा कारवाही गरिनुपर्ने देखिन्छ र यसो भएमा मात्र यो पीत पत्रकारिताको समस्या हल हुन सक्ने अनुमान गर्न सकिन्छ ।

--

REALITY

2009-03-08T10:08:00.000-07:00

Yesterday I saw this little girl who represents Nepalese women and children in general--marginalized, poor, innocent, and less-cared. Today is the 99th International Women's Day, and I really hope that the situation would change over the years and there may come a day when we don't have to pity ourselves.. Let's support women!

Photo by Prerana Marasini

Palace converts to a Museum

2009-02-27T00:50:00.000-08:00

Former Royal Palace, now a museum

The ribbon which was cut by PM Prachanda to open the palace doors for public
Prachanda said, "We'll reinvestigate Royal Masaccre". Interestingly, he also acknowledged the fact that king Birendra was liked and respected by a lot of Nepalis.

Who would not grab an opportunity to take a pic? A Maoist CA member (the monk, who's taking the pic) captures the woman on red carpet on his mobile phone.
Photos by Prerana Marasini

We ,the Nepali Females..

2009-02-10T09:47:00.000-08:00

Happy 'inclusive' faces of New Nepal

Impressive Energy of this boatwoman of Pokhara
photos by Prerana Marasini

Shahid Lakhan Thapamagar

2009-02-02T20:24:00.000-08:00

राज्यले कहिलेसम्म प्रथम शहीदलाई अपमान र विभेद गर्ने ?

2009-02-02T19:59:00.000-08:00

'हुँदैन विहान मिरमिरमा तारा झरेर नगए
बन्दैन मुलुक दुई चार सपुत मरेर नगए'
यी कविताका पंक्तिहरु यथार्थवादी कवि भुूपि शेरचनले लेखेका हुन् । उनले सपूत सहीदका बारेमा ओजपूर्ण कविता लेखिएता पनि नेपालकै प्रथम सहिद लखन थापामगरलाई भने अहिले सम्म राज्यले घोर अपमान गरिएको छ । सहिद दिवसको सन्र्दभमा प्राय सबै सहिदलाई स्मरण गरियो तर नेपालकै प्रथम सहिद लखन थापामगरलाई भने कसैले सम्झीएनन् । जसले मुलुकमा जनताको लागि आफ्नो शरीरलाई बलिदान दिनु पर्‍यो, जसले जहानियाँ राणा शासनको विरुद्धमा जनताको हितकोलागि धावा बोलेका थिए । तर शहिद दिवसमा उनलाई कसैले सम्झन समेत फुसर्त पाएनन् दुःख साथ भन्नुपर्छ ।

मुलुक र जनताको लागि आफ्नो ज्यान बलिदान दिने अमर सपूत शहीदहरुलाई राज्यले वेवास्था गरेको छ । नेपालको इतिहासमै निरंकुश एकतन्त्रीय जहानियाँ राणा शासन र सामन्ती प्रवृत्तिको विरुद्धमा धावा बोल्दा तत्कालीन नाताशाह जंगेका फौजहरुबाट आफ्नो ज्यान गुमाउनु परेका प्रथम लखन थापामगर जसले राष्ट्र र जनताको लागि यति ठूलो योगदान दियो उसलाई नै राज्यले र्बिसिएका छन् ।
नेपालकै प्रथम शहिद लखन थापामगरलाई प्रथम शहिद भन्न समेत राज्यले कन्जुसाई गरेको छ । सबैलाई थाहा भएकै कुरो हो राणाशासन विरुद्ध पहिलो धावा बोल्ने ब्यक्ति नै लखन थापामगर हुन भनेर । राणा शासनको विरुद्धमा जनस्तरबाट विद्रोह समेत गरेका थिए । तर, लखन थापामगरले एउटा यस्तो महान शहिद हुन् जसले जनता र मुलुकको लागि आफ्नो जीवनलाई बलिदान दिन पछि परेनन् ।
अहिले शहीद दिवसको सन्दर्भमा शहीद सप्ताहभरि कतै पनि लखन थापामगरको नामोच्चारण समेत हुँदैन । कतै कतै सामान्य ज्ञानमा नेपालका प्रथम शहीद लखन थापा भने लेखिएको पाईन्छ । राज्यस्तरबाट वि.सं. २०५६ साल फागुन ११ गते अर्थात् लखन थापामगरले शहादत प्राप्त गरेको एक सय २३ वर्ष पछाडि नेपाल मगर संघ र अन्य संघसंस्थाको दबाबमा 'शहीद' घोषणा गर्ने बाहेक अरु केही गर्न सकेको छैन । यसरी सरसरर्थी भन्नुपर्दा अहिले सम्म पनि लखन थापामगरलाई प्रथम शहीद भन्न कन्जुसाई गरिएको छ ।
नेपालकै प्रथम शहिद लखन थापामगरको बारेमा अहिलेसम्म कतैबाट पनि बृहत् अध्ययन र खोजी हुन सकेको छैन । राज्य स्वयम् शहिद लखन थापामगरको बृहत् अध्ययनको खोजी गर्न चाहदैनन भन्दा फरक नपार्ला । जति खोजी भएका छन्, ती पर्याप्त र विवादरहित छैनन् । अहिलेसम्म लिखित श्रोतहरुका आधारमा विद्रोही स्वभावका धनी लखन थापामगरको जन्म वि.सं. १८९१ मा साधारण मगर परिवारमा भएको विश्वास गरिन्छ । 'ओझेलमा परेका मगरहरु' नामक पुस्तकका लेखक विशलाल थापामगरले भने लखन थापाको जन्म कास्की जिल्लाको अर्घौं भन्ने गाउँमा भएको भनी लेखेका छन् । त्यस्तै राष्ट्रका गौरव तथा नेपालका प्रथम शहीद लखन थापामगर -द्वितिय) का लेखक डा. हर्षबहादुर बुढामगरले सो पुस्तकमा प्रमाणित भइ नसके पनि लखन थापाको जन्म भारतको अलमोडामा भएको अनुमाना लगाएका छन् । लखन थापाले प्रारम्भिक शिक्षा एवं तन्त्रमन्त्रका विद्या लखनउमा हासिल गरेका थिए भन्ने पाइन्छ । उनका पुर्खाहरु सुगौली सन्धिपश्चात् अलमोडामा खडा गरिएको तेस्रो गोरखा पल्टनमा सेवारत हुँदै आएका थिए, जसमा अत्यधिक मगरहरु रहेको बि्रगेडिएर जनरल सी.एन. वार्कलेले लेखेका छन् यसैक्रममा पारिवारिक सम्बन्धका कारण लखन थापा खलनउमा पुगेका थिए भन्ने एउटा कर्त छ भने अर्को उनका बुबा स्वयं भारतीइ सेनाका पेन्सनर थिए र बसाई-सराई गरी लखनउ पुगेका थिए भन्ने पाईन्छ । अहिलेसम्म लेखिएका तथ्यहरुका लखन थापामगर बीस वर्षको उमेरमा वि.संं. १९११ -१८५४ई) मा पुरानो गोरखा गणमा भर्ती भएका थिए भन्ने विषयमा सर्वसम्मत देखिन्छ । पुरानो खोरखा गण नेपाल एकीएकरणको समयमा पृथ्वीनारायण शाहद्वार चार जातको चार पल्टन स्थापना गर्ने क्रममा गरिएको मगरहरुको पल्टनका रुपमा चिनिन्छ । लखन थापामगर आफ्नो कुशलताका कारण भर्ती भएको १४ वर्षमा नै उनी क्याप्टेन दर्जामा पदोन्नति पनि भएका थिए। १९५७ मा वि्रटिश भारतमा भएको सिपाही विद्रोहमा जंगबहादुर राणाको नेतृत्वमा पच्चीस नेपाली पल्टन लखनउमा गएको थियो र सोही क्रममा पुरानो गोरखा पल्टनसँगै लखन थापामगर पनि लखनउ गएका थिए भन्ने शाही नेपाली सेनाको रेकर्डमा रहेको डा. बुढामगरको किताबमा लेखिएको छ ।
लखन थापामगरले जंगबहादुर विरुद्ध विद्रोह गर्ने निष्कर्ष निकाल्दै उनले वि. सं. १९२७ साल सेनाबाट बिदा लिए । त्यसपछि सहकर्मी जयसिंह चुमीमगरको सहयोगमा उनले गोरखाको बुङकोट काउलेमा संगठन निर्माण गरे । 'हुकुमको जवाफ छैन कालको औषधि छैन' भनिने जंगबहादुरको कठोर शासनकालमा लखन थापामगरले करिब दुईहजार युवा संगठित हतियार समेत जम्मा गरेको इतिहासकार प्रमोदशमशेर राणाले गोरखा विद्रोहमा लेखेका छन् । शिवलाल थापामगरले ओझेलमा परेका मगरहरु पुस्तकमा लखन थापामगरले काउलेमा जनश्रमदानबाट दरबार बनाएको र गोरखामा समानान्तर शासनको अभ्यास गरेको उल्लेख गरेका छन् । एकदिन उनले जंगबहादुरका विरुद्ध योजना बनाएका कागजातहरु उनको दरबारबाट चोरी भयो र जंगबहादुरसम्म पुग्यो । त्यसपछि जंगेले आफ्नोविरुद्ध गतिविधि गरेको थाहा पाउनासाथ कान्छा भाइ धीरशंमशेरको देवीदत्त गणको सैन्यटोली गोरखा पठाए । लखन थापामगर र उनका सहयोगीहरु पक्राउ परे । उनीहरुलाई थापाथली ल्याइयो । जंगबहादुरले लखन थापामगर र उनका सहयोगीहरुलाई मनकामना मन्दिरअगाडि झुन्डयाएर मार्न आदेश दिए । त्यसपछि वि. सं. १९३३ फागुन २ गते उनलाई रुखमा झुन्ड्याएर मारियो । उमेश रानामगर अनुसार उनीसहित अन्य जयसिंह चुमीलाई पनि रुखमा झुन्ड्याइयो भने चारजनालाई गोली हानेर मारियो । दुई ब्राह्मणलाई भने मुत्युदण्ड दिइएन । किन कि ति दुईलाई ब्राहमण भएको हुनाले मुत्युदण्ड भएन ।
वि.सं. २००७ सालमा प्रजातन्त्र स्थापनापछि राणा शासनको उत्तरार्द्धमा मारिएका गंगालाल श्रेष्ठ, धर्मभक्त माथेमा, शुक्रराज शास्त्री, दशरथ चन्दलाई मात्र नेपालकै शहीद घोषणा गरियो । तर लखन थापामगर जसले जहानियाँ शासनको जन बसाल्ने जंगबहादुरकै विरुद्ध विद्रोह गरे र आफू मारिए तर उनलाई भने शहिद घोषणा गरिएन । नेपालकै प्रथम शहीद लखन थापा हुन भनेर निरन्तर जनदवावपछि भने मात्र २०५६ मा मन्त्रिपरिषद्ले उनलाई शहीद घोषणा गर्‍यो तर प्रथम शहीद भन्न भने कन्जुसाई जारी छ ।
जसले आफ्नो ज्यान भन्दा बढी माया मुलुक र जनताकोलागि गरे आज उनलाई नै नेपालकै प्रथम शहीद भन्न सकिरहेको छैन । लखन थापालाई प्रथम शहिद घोषणा गर्न जनदवाव बढछ तब लखन थापाको बारेमा लेखिएको इतिहासलाई र साक्षीलाई समेत लात हान्दै को हुन् लखन थापा, उनले मुलक र जनता हितकोलागि जहानियां शासनसँग विद्रोह गरेकी गरेनन् ? उनले शहादत्त प्राप्त गरेका हुन् या होइनन् भन्ने प्रश्नहरुहरु उठाइन्छ । यसरी प्रश्न उठाइदा लखन थापाको बारेमा लेखिएका इतिहासका पाना साक्षी छन् तर त्यसलाई पल्टाएर बुझ्ने र सारा जनतालाई बुझाउने प्रयास भने अहिले सम्म राज्यले गरेको छैन । लखन थापामगरको बारेमा साच्चीनै राज्यलाई चाँसो भईदिएको भए उनका बारेमा लेखिएका इतिहास, उनको दरबारको भग्नावशेष र उनका सन्तति अझै पनि जीवित छन् तर खै त्यसतर्फ राज्यको ध्यान गरेको ? यसरी लखन थापामगरको बारेमा बास्तविक बुझ्नुको साटो निरर्थक प्रश्न गर्नु कतिको उचित होला ? यदि राज्य साँचीकै बास्तविक शहिदको खोजीमा लागिरहेकै छ भने एक पटक प्रथम शहिद लखन थापामगरको बारेमा बुझ्न अत्यन्त जरुरी छ । किनभने इतिहासका पाना र उनका बारेमा अहिले पनि प्रमाणहरु प्रशस्त छन् । लखन थापाको बारेमा यर्थाथ प्रमाणको अध्ययन गरी छिटो भन्दा छिटो उनलाई नेपालकै प्रथम शहीद घोषणा गरियोस् ।
दीपा आले

नैनीतालका मजदुर नेपालीहरु

2009-01-17T22:32:00.000-08:00

नैनतालबाट फर्केर ऋचा शर्मा तिवारी

वैदेशिक रोजगारका लागी सदरपश्चिमका जनताहरुलाई भारतको उत्तराञ्चलको नैनीताल जिल्ला एउटा प्रमुख गन्तव्य बनेर रहेको छ । नेपालको सुदुरपश्चिमक्षेत्र साग सिमाना जोडिएको यो नैनीताल जिल्लामा विगत बीस वर्ष अगाडि देखि नै रोजगारीका लागी प्रमुख आर्कषणको केन्द्र बनेको छ । सबै नेपाली जस्ता देखिने कुमाउ ,गढवालका पुर्खाली नेपालीहरु , सुदुरपश्चिमका नेपालीहरु सबैका अनुहार उस्तै उस्तै नेपाली झै लाग्यो तर तिनीहरुको नेपाली भएर पनि नेपाली भन्न नसकेको अवस्था पनि भेटियो ।नैनतालमा मात्र ५ देखि १० हजारको हाराहारीमा नेपाली रहेका छन् भने अल्मोडामा ५हजार , रानीखेतमा ५हजार , गढवालमा ५ हजार जति अनुमानित नेपालीहरु रहेको जानकारी त्याहाका नेपालीहरु बतााउछ्न ।

तपाई नेपाली हो भनी सोध्दा एकजना नेपाली दाईले नेपाली भएपनि नेपाली भन्न रुचाउनभएन ,कारण सोधे मैले उाहाले नेपाली भएपनि यसरी भारतमा आएर याहा काम गर्न परकेा आफनो देेशमा काम नपाएकोले भारतीय सरकार नै राम्रो भन्न पनि पछि परेनन् ।विशेष गरि चैत्रमा याहा काम गर्ने नेपालीहरु नेपालमा आफनो खेतीपातीको लागी जाने गरेको र मंसिरमा बाली भित्रयाएर पुःन काममा र्फकने गरेको सेती अञ्चल कैलाली जिल्लाका कामदार कन्द बहादर विष्ट बताउछन् ।
यसरी काम गर्दा उनीहरु दैनिक आठ घण्टा , भारतीय रुपैया १सय बीसको दरमा कहिले सिमेन्ट बोक्ने , रिक्सा चलाउने , कल्ल्ाी काम, डकर्मी काम , बाटो बनाउने , होटलमा काम गर्ने आदि जस्ता काम गरेर आफनो जीवन विताउछन् र पैंसा कमाउने मेलो गर्दछन् ।कन्द .ब. विष्ट भन्छन् पाखुरा चलाए ,काम छ ,नत्रभए केहि काम पाइन्न, दुःख छ । तर आफुहरुलाई खान लाउन त्यति गाह्रो नभएको बताउछन् । जे काम पाए पनि गरिहाल्ने गरेकोले होला । रिक्सा चलाउनेको पनि क्रम अनुसार मात्र हन्छ । जे मनलाग्यो त्यहि बेला पाइन्न, माइकिगं गरेर रिक्सा नम्बर बोलाएपछि मात्र चलाउन पाउने नियम रहेको बताउछान् ।केहि समय याहाबाट काम गरेर र्फकदा कतिपय नेपालीहरुले धेरैमा २,३ हजार भारु ब्ाोकेका हन्छन् ती सबै भारतीय सीमाना नेपालीले नै लुटने गरेको समेत गरेको तर नैनीतालमा भने नेपालीाई सुरक्षाको कुनै समस्या नभएको र केवल सीमा क्षेत्र असुरक्षित भएको उनले बताए ।त्यसै गरि सुदुरपश्चिम घर भएका प्रेम दमाईले आफुले त्याहा वि.स २०४० साल देखि ज्याला मजदुरी , मिस्त्री आदि जस्ता काम गर्दै आएको बताए ,उनी भन्छन् घर जाादा त कमाएको पैसा त भारतीय डाकाहरुले लुटने गरेका छन् । अनी के घर जाने,कति पैसा लाने ?कमाएको पैसा खान लाउन पग्दैन अनी के बचाउने?त्यसो त कैलालीका डबल बुढाले नैनतालमा काम गरेको ७ वर्ष भयो ,घरको आर्थीक अवस्थाले याहा आएको बताए , ३,४ महिना याहा काम गरेर आफु घर जाने , याहा विहान १० देखि बेलका ५ बजे सम्म काम गर्ने , सञ्चो विसञ्चो पनि भन्न पाइन्न , आफ तल्ल्ाीताल भन्ने ठााउमा काम गर्ने , खान लाउन पैंसा नपुग्ने बताए सके २ छाक खाने नत्र १ छाक मात्र खाने पनि गरेको र जीवन चलाएको बताए । त्यसो त ठेकेदारले विराम्ाी पर्दा पैंसा उपचारको नदिने भएकोले नेपाली साथीहरु साग सापट लिएर चलाउने गरेको पनि बताए ।प्राय नेपाली मजदरहरुले कोठा भाडा ५सय देखि ८ सय भारु सम्म तिर्न पर्ने , कति त पैसा नभएर बाटोमा सत्ने , खाना नखाने आदि समेत गरेको थाहा हुन आयो । जे जस्तो काम पायो त्यहि गरिहाल्ने , नत्र काम नपाइने । नेपालीहरुलाई नेपाल आउदा १००० भारु लाग्ने भएकोले कतिपयले बचाएको पैंसाले गाडीमा जाने गरेको र कतिपयले पैंसा नभएर त्याहाबाट हिडेर वास वस्दै पनि नेपाल आउने समेत गरेको बताए । तर कति त बचाएको पैंसा लिएर जाादा बाटामा नै लुटिने गरेको बताए ।त्यसो त भारतीय प्रहरीहरुले नेपालीहरुलाई नेपाल भारतको सीमाना को बाटोमा सुरक्षाको नाममा कतिपयसाग घुस लिएर समेत काम गर्ने गरेको देखियो ।अनी त यी सीमानाहरुलाई कसरी सरक्षित मान्न् सकिन्छ त ?विहान १० बजे तिर म नैनीतालको किनारामा पुग्दा मैले नेपाली अनुहारको एक जमात् भेटेको थिए र बेलुका काम सकेपछि नेपाली दाजुभाइहरु सबै विभिन्न चोक चोकमा जम्म् भएर बसेका थिए । मैले पुरानो बजारमा एउटा पसल अघि एक जमात् नेपाली भेटेर बोल्न खोज्दा मलाई भारतीय पसलेले यसरी कुरा नगर्न भन्यो । म अचम्म परे त्यस बारेमा सोध्दा यसरी जमात्मा पनि नाया मान्छे साग बोल्दा शंका गर्ने रहेछन् ।त्यसैले यी नेपालीको समस्या बभ्fmने कसले हो त ?सरकारले कि त हामीले ?यो वाध्यात्मक परिस्थिति को निर्माता नेपालको गरिबी हो र बेरोजगारी ,अशिक्षा नै हो भनी किटान साथ भन्न् मिल्छ की ?

Joy Ride of Nepalese Women Kricketer

2009-01-04T07:40:00.000-08:00

Nepalgunj ma woman crickter lai samman gradai nagarparikama

महिला क्रिकेटरलाई सम्मान गर्ने क्रम जारी

2009-01-02T20:31:00.000-08:00

नेपालको क्रिकेट इतिहासमा पहिलोपटक १९ वर्षमुनिको नेपाली महिला क्रिकेट टोलीले अन्तर्राष्ट्रियस्तरमै नेपालको नाम चम्काएको छ ।
नेपालको नाम विश्वमा चम्काउनु आफ्नो ठाउँमा छ भने राष्ट्रकै गौरव बढाएर उपाधी हात पार्न समेत सफल भएका नेपाली खेलाडीहरुलाई केही हदसम्म सम्मान गर्ने कार्यक्रम पनि धमाधम सुरु भएको छ ।

नेपालगन्जमा महिला क्रिकेट खेलाडीलाई सबैभन्दा पहिलो सम्मान नेपालगन्ज उद्योग वाणिज्य संघले गरेको थियो भने दोस्रो सम्मान क्रिकेट संघले गरेको थियो । त्यसको लगतै तेस्रो सम्मान युथफोर्सर् बाँकेले गरेको छ । उक्त सम्मानमा नेपालगन्जबाट ७ जना महिला क्रिकेट खेलाडी र एक जना प्रशिक्षकलाई सम्मान गरिएको हो ।

महिला क्रिकेट खेलाडीलाई पहिलो र दोस्रो सम्मान भन्दा भिन्नै प्रकारको रोचक तरिकाले युक्तफोर्सले शुक्रबार सम्मान गरेर देखाएको छ । महिला क्रिकेट खेलाडीले अन्तर्राष्ट्रियस्तरमै प्रथम भई नेपालको गौरव बढाएर आउँदा पनि जति सम्मान ाज्यले दिनु पर्ने त्यतिसम्मान भने अझसम्म पाएका छैनन् । तर नेपालगन्जका सरोकारवालाहरुले ढिलै भएपनि महिला क्रिकेट खेलाडीलाई सम्मान गर्ने क्रम जारी छ ।

बाँके युथफोर्सले महिला क्रिकेट खेलाडीलाई सम्मानको क्रममा प्रहरी व्याण्डबाजा सहित नेपाली राष्ट्रिय गीतमा नगर परिक्रमा गर्दा प्रशिक्षक र खेलाडीहरुले अझ राष्ट्रको गौरव बढाउनको लागि संवेदनशील भएका थिए । संघसंस्थालेगरेको सम्मान पनि आफ्नै ठाउँमा महत्वपूर्ण थियो भने दलका पार्टीले सुरु गरेको सम्मानले नेपालगन्ज नगरलाई तत्ताएको थियो ।

आयोजकले महिला क्रिकेट खेलाडीका लागि भरपूर्ण कोसिस गरेर सम्मानको तयारी गरेतापनि जति नगरबासी र खेलकुदक्ष्ाेत्रमा आबद्ध पदाधिकारी र खेलाडीको उपस्थिति हुनुपर्ने हो त्यति उक्त सम्मान कार्यक्रममा सहभागी नहुँदा कताकता खल्लोपनले छाएको थियो । तर पनि नेपाल प्रहरीको सहयोगमा व्याण्डबाजाको धुन सहित राष्ट्रगानले सम्मान कार्यक्रमलाई ओजपूर्ण बनाउन भने कम थिएन ।

नेपालगन्जमा धेरै वर्षपछि यसरी खेलाडीहरुलाई नगरपरिक्रमा गराउदा नगरबासीहरु खेलाडीलाई हेर्न तछाडमछाड गर्दै सडकमा ओर्लिएका थिए भने कोही कानेखुसी गर्दै कुरा गर्दै थिए तर सम्बन्धीत सरोकारवालाहरु भने गालामा हात लगाएर बसेका थिए । महिला खेलाडीको सम्मानले शुक्रबार नेपालगन्जलाई तताउन भने छोडेन ।

बाँके युथफोर्सले महिला क्रिकेट खेलाडीलाई अझ खेलमा प्रोत्साहन र राष्ट्रको गौरव बढाउनकोलागि खेलसामाग्री समेत प्रदान
गरेका छन् । खेल सामाग्री क्रिकेट टोलीका कप्तान नेरी थापामगरलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो । उक्त ब्याट्सकिड्स खेलकुद संघका केन्दि्रय सदस्य रतन कुमारटण्डनले सहयोग गर्नु भएको थियो । त्यसैगरी अरु सामाग्रीहरु केशरी चौधरी, विनु बुढामगर, सीता

रानामगर, तृष्णा सिंह, ममता थापामगर, सरिता डिसुवामगर र टोलीका प्रशिक्षक जमिल अन्सारीलाई प्रधान गरिएको थियो । ब्याट्सकिड्सका साथै खेलाडी र प्रशिक्षकलाई युथफोर्स लेखिएको ट्रयाकसुट पनि प्रदान गरिएको थियो । त्यसको साथै दोसल्ला र प्रमाण पत्र, र पुष्पगुच्छा समेत खेलाडीको भविष्यको सफलताको कामनाको लागि दिईएको थियो ।

सम्मान कार्यक्रममा प्रशिक्षक जमिल अन्सारीले क्रिकेटलाई अझ उचाईमा पुर्‍याउनकोलागि एकपटकको सफलता मात्र होइन अझ धेरै सफलताको उपाधी हात पार्न सम्बन्धीत सरोकारवालाहरुले सहयोग गर्नु पर्ने बताउनु भएको थियो ।

अन्य खेलबाट नेपाललाई अन्तरर्राष्ट्रियस्तरमै चिनाउन सफल भएतापनि महिला क्रिकेटद्वारा नेपाललाई उचाईमा पुराउनु पहिलो पटक हो । त्यसमा पनि नेपालगन्जबाट जन्मेको क्रिकेट खेलले राष्ट्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै सफलता पाउनु भनेको ठूलो कुरो हो । त्यसमध्ये पनि नेपालगन्जबाट ७ जना महिला क्रिकेट खेलाडीको सहभागीताले थाइलाइण्डमा भएको एसीसी अन्डर-१९ क्रिकेट प्रतियोगितालाई प्रथम स्थान बनाउन ठूलो भूमिका रहेको छ भने प्रशिक्षक समेत नेपालगन्जको भएकोले पनि नेपालगन्जको योगदान महत्वपूर्ण
ठहरिएको छ ।

शुक्रबार गरिएको सम्मान कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि लक्ष्मण ज्ञवालीले राष्ट्रको गौरव खेलक्षेत्रबाट उचाईमा पुराउन सफल महिला खेलाडीलाई बधाईका साथै भावि दिनमा प्रगतिको शुभकामना समेत व्यक्त गर्नु भएको थियो

त्यसै गरी अतिथिहरु नेकपा एमाले अञ्चलका सदस्य शान्ति ढकाल, प्रजातान्त्रिक राष्ट्रिय युवासंघका अध्यक्ष सूर्य ढकाल, प्रासयुका सचिव दिपक जिएम, राखेपका केन्दि्रय सदस्य विनोद मैनाली, प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश खत्री जिल्ला प्रहरी प्रमुख मिङमा लामा, नेकपा जिल्ला सचिवालय सदस्य अशोक कोईरला, नेपालगन्ज नगरपालिका निमित्त प्रमुख भरत शर्मा, खेलकुद परिषद समिति बाँके अध्यक्ष राम थापा, नेपाल पत्रकार महासंघ केन्दि्रय सदस्य जनक नेपाल, नेपालपत्रकार महासंघ बाँके शाखा झलक गैरै, प्रेस चौतारी केन्दि्रय उपाध्यक्ष शिव डोटेल, प्रेस चौतारी केन्दि्रय सदस्य सुरेन्द्र काफ्ले, केन्दि्रय सदस्य सिर्जना आचार्य, क्षेत्रीय खेलकुदका नरेन्द्र कुमार शर्मा, क्षेत्रीय क्रिकेट संघका क्षेत्र नम्बर ५ का मदन रावल र ट्राफिक प्रमुख सत्यानारायण थापा लगायतको सहभागिता रहेको थियो ।

नेपाली महिला क्रिकेट खेलाडीले विश्वमै देशको गौरव बढाएको छ । खेलाडीको उत्साह र हौसला बढाउन पनि सबै नेपालीहरुले सम्मान गर्नु उचित देखिन्छ । त्यही सम्मान गर्नेक्रममा विभिन्न संघसंस्था र दलका पार्टीले आफ्नो संस्था र पार्टीलाई चिनाउने काम पनि
भईरहेको छ । तर जेहोस् युथफोर्स बाँकेले गरेको सम्मान अत्यन्त रोचक र सम्मानपुर्ण थियो । उक्त सम्मान कार्यक्रमका सभापति युथफोर्सका अध्यक्ष प्रमोद धितालले खेलाडीलाई बधाईका साथै भाविदिनमा प्रगति गर्नको लागि कामना गर्नु भएको थियो ।

हाल देशभरि नै महिला क्रिकेट खेलाडीलाई सम्मान गर्ने क्रम भईरहेको बेला अझ सम्पूर्ण संघसंस्था र पार्टीहरुले खेलाडीको भविष्यको लागि सोच्नु राम्रो हुनेछ । र राष्ट्रको गौरव बढाउने खेलाडीहरु र प्रशिक्षक झनै संवेदनशील हुनु जरुरी छ ।

महिला क्रिकेट खेलाडीको निरन्तर प्रयासले गर्दा आज विश्वमा देशको नाम राख्न सक्दा सबैले हाई हाई गर्ने र भोलि गएर खेलाडीलाई तलमाथि केही भयो भने बाई बाई गर्ने अवस्था नआउनको लागि पनि सरकार र सम्बन्धीत पक्ष गम्भिर हुनु आवश्यक छ । अझ यस्ता राष्ट्रको गौरव उचाईमा पुराउने खेलाडीलाई मलजल गर्न राज्यले दिगोरुपमा आर्थिकको सहयोग गर्दै खेलको अभ्यास निरन्तर गर्न सके अझ राम्रा-राम्रा खेलाडीहरुको जन्म हुने थियो ।
दीपा आले
नेपालगन्ज १८, पुस

बेचिएका चेलीहरु न्याय खोज्दैछन्

2008-12-30T03:38:00.001-08:00

झापाबाट पत्रकार नारायण खडका
बिभिन्न प्रलोभन र बहानामा परि बेचिएका पर्ुवका महिलाहरुले आफुहरुलाई न्याय दिलाईदिन पत्रकारहरुसँग आग्रह गरेका छन् । झापाको बिर्तामोडमा आयोजना गरिएको इक कार्यक्रममा उनीहरुले आफुहरुलाई बिभिन्न बहानामा बेचिएको भएपनि आफुहरुको अवस्थाप्रति गम्भिर नभई छिमेकीहरुले पशुवत व्यवहार गरेपछि आफुहरु अलपत्र रहेको बताएका छन् । उनीहरुले आफुहरुको सहज जीवनयापन र दोषीलाई कारबाहीको माग समेत गरेका छन् ।

२ बर्षअघि भारतको दिल्लीमा आफ्नै प्रेमीबाट बेचीएकी मोरङकी २२ बषिर्या दिलमाया र्राई -नाम परिवर्तन), दर्ुइ बर्षघि स्थानीय एक ब्यक्तिले छोरी बेपत्ता बनाएकी मीना दर्जी, मनरानी लिम्बु लगायतले दोषीलाई कारबाही गर्न पत्रकारहरुमार्फ सरकारको ध्यानाकर्षा गराएका छन् । उनीहरुले दोषीको बारेमा सबै यर्थाथ उल्लेख गरेर उजुरी दिएपनि अहिलेसम्म आफुहरुलाई न्याय दिनुको साटो थप पीडा दिने काम भएको बताए ।
गाउँ समाजका कारण घरमा बस्ने वातावरण नभएपछि आफुहरु भौतारिहेको दिलमायाले बताउनुभयो । बेचिएर उद्धारपछि घर फर्किएकी उनलाई घर र समाजले बस्न नदिएपछि अहिले बिचल्लीमा परेको बताउँछिन् । 'बेचिएर आएकी भन्ने थाहा पाएपछि समाजले पशुको जस्तो व्यवहार गरेर घरमा बस्नै नदिएपछि म बिचल्लीमा परेको हुँ, उनले भनिन-मेरो सहज जीवनयापनका लागि वातावरण बनाइदिनुपरयो ।
२ बर्षघि स्थानीय दलालबाट लगिएकी २० बर्ष छोरी भोटीमाया नफर्किएको भन्दै उनकी आमा मीना दर्जी पनि न्यायको खोजीमा छिन् । स्थानीय दलाल शन्तकुमार तामाङले राम्रो रोजगारी पर्ठाई दिने भन्दै लिएर गएको तर, छोरीको बारेमा अहिलेसम्म कुनै जानकारी नदिएको भन्दै न्यायका लागि पहल गरिदिन संचारकर्मी संग अनुरोध गरिन । यसैगरि गरामनी बस्ने ३० बर्षी मनरानी लिम्बु पनि बिगत ४ बर्षेखि बेपत्ता छिन् । बैदेशिक रोजगारीका लागि युवराज नामका दलाले उनलाई अलपत्र पारेको र अहिलेसम्म कुनै खबर नदिएको उनकी आमाले बताईन् ।
पर्ूवाञ्चल क्षेत्रमा अहिले करिब ७० जना महिलाहरु यसप्रकारको समस्याबाट पीडित रहेको शक्ति नेपालकी संयोजक जानुका भट्टर्राईले जानकारी दिईन । बेचिने र हराउने अधिकाँश चेलीहरुलाई बैदेशिक रोजगारीका नाममा बेपत्ता पार्ने गरिएको उनको भनाई छ । हराएका चेलीहरुका बारेमा माईती नेपाल, प्रहरी प्रशासनलाई अनुरोध गरिएको भएपनि बेवास्ता गरिएको सँयोजक भट्टर्राईले बताईन् ।
स्थानीय दलाल सन्तकुमार तामाङ मार्फ बेचिएकी भोटीमाया दर्नालकी बृद्ध आमा, प्रेमीबाट बेचिएकी शर्मा र मनरानी लिम्बुका परिवार अहिले न्यायका लागि गुहार माग्दै हिडिरहेका छन् । तरपनि उनीहरुलाई न्यायका लागि भरपर्दाे पहल हुन सकेको छैन् । अशिक्षित र गरिब परिवारका उनीहरुलाई मोटो रकमको प्रलोभनमा पारेर पीडा दिएको पीडित परिवारको भनाई छ । पीडा पाएपनि गाउँ र समाजले बस्न नदिएका कारण अहिले बिचल्ली अवस्थामा रहनुपरेकाले आफ्नो पर्ुनस्थापनामा सहयोग गरिदिन उनीहरुले संचारकर्मीहरुलाई अनुरोध गरेका हुन ।

महिला हिंसाको रुप एउटै छ, नेपाल होस् वा भारत

2008-12-28T05:34:00.000-08:00

भारत लखनउकी सुधाले आफ्नै छिमेकी एक पुरुषले आफ्नी गर्भवती बुहारीलाई यौन दर्ुर्व्यवहार गरेको प्रत्यक्ष देखेको अनुभव सुनाइन् । त्यसको बदलामा उनले आफू सहित भएर पीडित महिलालाई घटनाको प्रतिकार गर्न लगाइन् ।
भारत उत्तर प्रदेशका राजबीरले घरमा खाना पकाउने लगायतका घरको काम गर्दा नामर्द पुरुषको संज्ञा समाजले दिएको अुनभव सुनाए । यति मात्र होइन उत्तर प्रदेशकै नेहालाई शिक्षा प्राप्तको लागि घरपरिवारले भेदभाव गर्‍यो । फलस्वरुप उनलाई महिला अधिकारका क्षेत्रमा काम गर्न थालेको बताइन् ।

यो सर्न्दर्भ थियो, भारतको नयाँ दिल्लीमा केही महिना अघि एकहप्ता सम्म भएको जेण्डर सम्बन्धी तालिमको । सुधा, राजबिर, नेहाको जस्तै फरक फरक तर एउटै विषयमा ३० जनाले पनि यस्तै अनुभव आदान प्रदान गरे । भारतमा महिला अधिकारका लागि करिब ३ दशक अघिदेखि काम गर्दै आएको जागोरी नामक संस्थाले जेण्डर सम्बन्धी तालिम दिएको थियो । भारतको नयाँ दिल्लीमा भएको तालिममा भारतका विभिन्न राष्ट्रको र नेपालका ६ जना -म र संचारकमी शोभा खड्का तथा अरु ४ जना महिलाअधिकारका क्षेत्रमा कार्यरत थिए) सहित ३० जनाको सहभागिता थियो ।
तालिममा सहभागी सबैले आ-आफ्नो अनुभव, महिला अधिकार, महिला हिंसा विरुद्ध आफूहरुले गरिरहेको प्रयास आफू कार्यरत संस्थाले गरिरहेको कामको बारेमा पनि भन्नुपर्ने थियो । अनि ती विषयवस्तुलाई मसिनोसँग केलाउने र विश्लेषण गर्ने तथा समस्या समाधानको लागि रणनीति तयार गर्न समेत लगाइन्थ्यो । तालिम अवधिमा सहभागीहरुको विचारलाई तथ्यांकमा हर्ेर्ने प्रयास गरिएको थियो । जस अनुसार एउटा विषय थियो- महिला माथि हुने हिंसा ।
यस अर्न्तर्गत हिंसा कहाँ हुन्छ - हिंसा कसले गर्छ - कसरी गरिन्छ - कस्तो रुपको हिंसा र हिंसा विरुद्ध कसले कस्तो प्रयास गर्‍यो भन्ने विषय दिइएको थियो । जसको लागि ६/६ जनाको ५ वटा समुह बनाइएकोेेेेेेेेेेेेेेे थियो । प्रत्येक समुहले ४/४ वटा प्रत्येक प्रश्नको ४ वटा निष्कर्षनिकाल्नु पर्ने थियो । करिब २ घण्टाको छलफलबाट निष्कर्षनिस्कियो । ५ वटा समुहले प्रत्येक ४ वटा प्रश्नको एकएक वटा निष्कर्षनिकाल्दा एउटा प्रश्नको २० वटा उत्तर आएको थियो । ती २० वटा उत्तरहरुलाई तथ्यांकमा निकाल्दाः हिंसा कहाँ हुन्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ मध्ये १४ वटा हिंसाका घटना घरमा हुने निष्कर्षआएको थियो । त्यस्तै ३ वटा र्सार्वजनिक स्थलमा , ३ वटा कार्यस्थल वा विद्यालयमा भएको निष्कर्षआयो ।
व्यक्तिको पहिलो पाठशाला मानिन्छ घरलाई तर महिला माथि हुने अधिक हिंसा घरमा नै हुने गरेको छ । महिला हिंसा सम्बन्धी आधिकारिक तथ्यांक नभइरहेको अवस्थामा महिला हिंसा विरुद्ध काम गर्ने ती ३० जनाको निष्कर्षाई आधार मान्ने हो भने पनि एक खालको दिशा पत्ता लाग्छ महिला हिंसा अन्त्यको लागि कसले कहाँ के गर्नुपर्ने रहेछ भनेर । भारतसँग बढी सम्बन्धित भएको भनिए पनि महिला माथि हुने हिंसाको स्वरुप, प्रकृति तथा घटना त्यहाँ र नेपालमा एउटै हो भन्दा फरक पर्दैन ।
त्यसो त महिलाले जन्मेपछि हिंसा भोग्ने कुरा भयो यी माथिका त । जन्मनु अघि नै गरिने हिंसा पनि कति छ कति - प्रविधिको विकासले पनि महिलालाई नै ठगेको छ । गर्भमा भएको बच्चाको लिङ्ग पहिचान गर्ने प्रविधि आयो, त्यसपछि त झन् जन्मनु अघिदेखि नै महिला माथिको हिंसा भयो । एकातिर गर्भको बच्चा छोरी भएकै आधारमा गर्भपतन वा भु्रणहत्या अर्को आमालाई गर्भवती भएदेखि नै मानसिक या शारीरिक यातना । अनि जन्मिसके पछि पनि खानपान, शिक्षाको अवसरमा फरक, छोरी मात्रैले नभएर छोरा पर्खिनै पर्ने - -
त्यस्तै हिंसा कसले गर्छ भन्ने निष्कर्षा जम्मा २० वटा जवाफ मध्ये १७ हिंसा पुरुषले गरेको र बाँकी ३ वटा महिलाले गरेको पाइयो ।
यो निष्कर्षसहभागीहरुले प्रत्यक्ष देखेको वा भोगेको आधारमा निकालिएको हो ।
यो तथ्यांकलाई सामान्य आधार मान्ने हो भने महिलाले हरेक ठाउँ पुरुषबाट नै डराउनु पर्ने अवस्था छ भन्ने निष्कर्षनिकाल्दा फरक पर्दैन ।
भन्ने गरिन्छ, महिलाका रक्षक पुरुष भनेर । तर यो तथ्यांकलाई हर्ेदा रक्षक नै भक्षक भन्ने स्पष्ट हुन्छ । हुन त सबै पुरुष त्यस्तै हुन्छन् भन्ने त होइन तर महिला माथि हुने अधिक हिंसा पुरुषबाट हुन्छ भन्न पनि डराउनु पर्दैन । सबैलाई सामान्य लाग्न सक्छ, धेरैलाई सोध्ने हो भने धेरै महिला राती वा अँध्यारोमा हिंड्न डराउँछन् । तर के को डर लागेको हो त महिलाहरुलाई .......बाघ.......भालु......र्.र्सप ........के को - यो सबैको उत्तर एउटै आउँछ मान्छेको त्यसमा पनि पुरुषको के यो उत्तर गलत होला -
यी माथिका कुनै भनाइमा कसैको असहमति पनि छ - के यस्तो व्यक्ति, घर वा समाजबाट कोही अनभिज्ञ छ र - शायदै नहोला भए पनि अनुभव नै नगर्ने व्यक्तिमा मात्रै होला । त्यसो भए अब हिंसा पीडितहरुले के गर्ने त - अहिलै नबोले कहिले बोल्ने - अनि आफैंले नबोले कसले बोल्ने - यो अर्को प्रश्न पनि छ ।
तालिमकै सर्न्दर्भ जोड्ने हो भने तालिममा सहभागी भएकाहरु ज्ो हिंसा पीडित भए वा प्रत्यक्ष भोग्नेले के गरे त - सहभागीको २० उत्तर मध्ये १५ जनाले विरोध वा प्रतिकार गर्ने गरेको बताए । ती मध्ये ७ जनाले आफूहरु सफल भएको अनुभव सुनाए ।
समग्रमा भन्नु पर्दा महिला माथि हुने हिंसा कम हुन सकेको छैन । महिला हिंसाको विरुद्ध काम गर्ने थुपै्र सरकारी गैरसरकारी संघसंस्थाहरु छन् । तर हिंसाको घटना र्सार्वजनिक गर्न, लुकाएर नराख्न सबैले चेतना दिने प्रयास गरिरहेका छन् । तर प्रतिकार गर्न भनेर कसैले सिकाएनन् । अब भने चाहिं चुपचाप सहेर बस्नु भन्दा प्रतिकार, विरोध गर्न पनि महिलाहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने हो कि - यो प्रश्न महिला अधिकारकर्मीहरुलाई । जो नेपालका हुन् वा भारतका समस्या एउटै भएकाले महिला हिंसा विरुद्ध एक भएर अघि बढ्नुपर्ने देखिन्छ ।
नपाल समाचारपत्रमा केहीदिन अघि प्रकाशित

नेपाल पत्रकार महासंघद्धारा राजधानीमा एक घण्टे शान्ति धर्ना कार्यक्रम आयोजना गरियो ।

2008-12-23T08:46:00.000-08:00

नेपाल पत्रकार महासंघले राजधानीमा आज एक घण्टे शान्ति धर्ना कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो । सो कार्यक्रम बबरमहल सडक विभाग कार्यालय अगाडिबाट शरु भई काठमाडौ जिल्ला प्रशासन कार्यलय हुदै सिहंदरबारको उत्तर ढोकामा गए धर्नाको रुपमा परिणत भएको थियो । सो कार्यक्रम विशेष गरि मिडिया र मिडियाकर्मीहरु प्रति भएको दमनको विरोधमा आयोजना गरिएको हो ।

कार्यक्रममा सम्पादक सञ्जालका अध्यक्ष युवराज घिमिरेले यो आन्दोलन पुलिस दमन विरुद्ध नभएर ,यो दमन कसले गरिरहेको छ , राज्यको भुमिका के छ भन्ने विरुद्ध आफुहरु लडदै छौ । सत्ताले प्रेसलाई सधै रुचाउदैन र सत्ताधारी पार्टी माओवादी स्वतन्त्र प्रेस र न्यायलयको विरुद्धमा रहेको समेत बताउनुभयो ।

त्यसैगरि नेपाल पत्रकार महासंघका अध्यक्ष धमेन्द झाले हाम्रो मागहरु सकारले पुरा गर्नेर्पछ र हामीले सधै आश्वासन मात्र नसहने र यस्ता दमनकारीहरुलाई कडा कारवाही गरिनुपर्ने आज यो समस्यालाई अन्र्तराष्टिय सञ्चार जगतले पनि चासोको साथ लिइरहेको छ र यसप्रति ऐक्यबद्धता जनाएर सहयोग गरेको बताउनुभयो ।
सो कार्यक्रममा प्रेस चौतारीका शम्भु श्रेष्ठले छापा वा विद्युतीय सञ्चारमाध्यमहरुले पनि सरकारी समाचारहरु वहिष्कार गर्नपर्ने, कि्रयात्मक लक्ष्य उन्मुख कार्यक्रमहरु गरि सबै मिडियामा सरकारको विरोध गर्न पर्ने कुरामा जोड दिनुभयो ।
कार्यक्रमका अर्का वक्ता मानवअधिकारवादी सुवोध प्याकुरेलले यसरी सञ्चारमाध्यममा आक्रमण हुनु यो एउटा मानवअधिकार माथी भएको आक्रमण हो र यो एउटा चुनौत भिएको बताउनुभयो । उहाले भन्नुभयो समाजमा सर्बै भन्दा पहिले प्रेस र नागरिक स्वतन्त्रता हो ।
त्यसै गरि नेपाल वार एशोशिएसनका अध्यक्ष्ा शम्भु थापाले यस विषयमा कथित आयोग बनाएर पन्छयाउन खोेजेमा ,यदि यहा कानुन र संविधान छ भने कडा भन्दा कडा ती दमनकारीरुलाई कारवाही गरिनुपर्दछ र यस आन्दोलनमा सम्पुर्ण कानुन व्यवसायीहरुले पनि ऐक्यवद्धता जनाएको बताउनुभयो ।
त्यसैगरि कार्यक्रमको सबै उपस्थित वक्ताहरुले सञ्चारमाध्यममा भएको दमनको विरुद्ध आफुहरु खरो किसिमले लडन्े धारणा व्यक्त गरेका छन् ।

सो कार्यक्रम देशभरी नै चलेको र भोली संविधानसभा भवन स्थल बाहिर दिउसो चारबजे विरोध कार्यक्र्रम गर्ने नेपाल पत्रकार महासंघका महासचिव पोषण के.सीले जानकारी दिनुभयो ।

ऋचा शर्मा तिवारी

नेपालकै इतिहासमा पहिलो पटक बोल्ड आउटबाट वेष्टजोन माविको विजयी बोल्ड आउटबाट "म्यान आफ द म्याच" घोषित भए प्रसन्न श्रेष्ठ

2008-12-21T19:48:00.000-08:00

जिविस कप अन्तर विधालयस्तरीय क्रिकेट प्रतियोगिता अन्तरगत आइतबार भएको पहिलो खेलमा श्रीराम मावि नआएको हुनाले आक ओभरको आधारमा एन्जल्स मावि विजयी भएको छ ।
त्यसै गरी प्रतियोगिताको दोस्रो खेल मोर्डन मावि र वेस्टजोन मावि बीच भएको खेलमा नेपालकै इतिहासमा पहिलो पटक बोल्ड आउटबाट ओस्टजोन मावि विजयी भएको हो ।

दुवै समूहबाट म्याच बाई भएपछि दुवै समूहका ५-५ वटा बलरले विकेटलाई बोल्ड आउट गर्नुपर्छ जसमा मोर्डन पब्लिक हाईस्कुलका कुनै पनि बलरले बोल्ड आउट गर्न सकेन तर ओस्टजोन माविका प्रसन्न श्रेष्ठले बोल्ड गरी नेपालकै इतिहासमा पहिलो पटक बोल्ड आउट गरी रेकर्ड राख्न सफल
भए ।
निर्धारित २० ओभरको खेलमा ओस्टजोन माविले ८ विकेट गुमाई २० ओभरमा १ सय २५ रन बनाउन सफल भयो ।
ओस्टजोन स्कुलको ब्याट्स मेन प्रसन्न श्रेष्ठले २ प्रदिप गिरीले क्रमशः ४० र १० रन बनाएका थिए । बलिङ्ग गर्दै मोर्डन हाईस्कुलका बलर सुदिप श्रेष्ठ, करण शाहले क्रमशः ४ ओभर १४ रन दिई ३ विकेट र करण शाहले ३ दशमलब २ ओभरमा २३ रन दिई ३ विकेट मात्र लिन सफल
भयो ।
१ सय २६ रन लिई ओर्लेका मोर्डन हाईस्कुलले २० ओभरमा ९ विकेट गुमाई १ सय २५ रन बनाउन सफल भए ।
दोस्रो इनिङमा ब्याटिङ गर्दै मोर्डन माविका ब्याट्स मेन सरबेश कुमारले २५ रन र सुदिप श्रेष्ठले २४ रन बनाएका थिए ।
बलिङ्ग गर्दै ओस्टजोन माविका बलर मन्दीप खड्का र प्रसन्न श्रेष्ठले ४-४ ओभर गरे । मन्दीप खड्काले ४ ओभरमा १६ रन बनाए भने प्रसन्न श्रेष्ठले ४ ओभरमा २१ रन दिई २ विकेट लिएका थिए ।
बोल्ड आउटको निर्णयद्वारा ओस्टजोन मावि १-० ले जित्न सफल भयो भने ४० रन र २ विकेटको योगदान दिने ओस्टजोन माविका खेलाडि प्रसन्न श्रेष्ठ 'म्यान अफ द म्याच' घोषित भए ।
त्यसैगरी आज हुने क्रिकेट प्रतियोगितामा पहिलो खेल सनविन हाईस्कुल र जुनियर क्याबि्रज हाईस्कुल बिच हुनेछ भने दोस्रो खेल आइतबार भएको खेलबाट बोल्ड आउट भई विजयी भएका ओस्टजोन मावि र एभेष्ट सैनिक मावि विच हुनेछ ।
उक्त क्रिकेट प्रतियोगिता विहान ९ः३० देखि साँझ ४ः३० बजेसम्म हुनेछ । जिविस कप अन्तर विधालयस्तरीय क्रिकेट प्रतियोगिता हेर्नको लागि खेलप्रेमिहरुको घुईचो पनि उत्तिकै छ । यसको साथै खेल क्षेत्रलाई गुणस्तरीय बनाउन यहाँका सम्बन्धित पक्षको ध्यान जान आवश्यक छ भने राष्ट्रको पहिचान र गौरव बढाउने खेलाडिहरुको खेललाई उत्साह र उमंग दिनको लागि पनि खेलप्रेमिहरु खेल हेर्न आउनको लागि पनि अझ बढी आवश्यक छ ।
दीपा आले
नेपालगन्ज, २९ मंसिर

बैदेशिक रोजगारका लागि इजरायलबाट नेपाली एजेन्टद्वारा चर्को रकम असुली क्यानडा तर्फ लैजादै

2008-12-20T07:32:00.000-08:00

वैदेशिक रोजगारका लागि नेपालीहरूको मूख्य आकर्षण बन्दै आएको इजरायलमा अहिले नेपाली एजेन्टहरू द्वारा चर्को मुल्य असुली क्यानडा तिर लैजाने क्रम बढेको छ । नेपालबाट रोजगारीको लागि इजरायल आउने र इजरायलमा केही समय विताइ क्यानाडामा पि आर पाइन्छ भन्ने प्रलोभनमा परि क्यानाडा प्रवेष गर्नेको घुँइचो अहिले ह्वात्तै बढेको छ । क्यानाडामा पुगेपछि आफ्नो भिषाको काम नगर्ने र नेपाल र नेपालीको छवी विगार्ने गरी शरणार्थी शिविरमा गएर शरणार्थीको लागि आवेदन दिने गरेका छन् । नेपालीहरु क्यानाडा जानको लागि इजरायलमा क्यानेडियन कन्सल्टेन्सीहरुद्वारा राखिएका नेपाली एजेन्टहरुलाई नौ देखि वाह्र हजार अमेरिकन डलरसम्म तिर्ने गरेका छन् । हाल सम्म आधिकारिक जानकारीमा नभएता पनि ५० भन्दा वढी नेपालीहरु इजरायलबाट क्यानाडा प्रवेष गरेको अनुमान छ ।

क्यानाडामा सोंचेअनुसार पारिश्रमीक नभएको, ओभर टाइम सर्भिस नहुने, काम गर्ने ठाउँ र बस्ने ठाउँ सँगै नहुने, काम गर्न जानको लागि पायक नपर्ने, काम गर्ने ठाउँ सम्म जानको लागि भाडाको बस प्रयोग गर्नु पर्ने, कोठा भाडा तिर्नु पर्ने, र प्रत्येक महिनामा हुने आम्दानी कर तिर्नुपर्ने, यी विविध कुराहरुले गर्दा त्यत्रो रकम तिरेर आउनुको कुनै औचित्य नभएको क्यानाडामा पुगेका नेपालीहरुको भनाई छ । उनीहरुका अनुसार पारिश्रमीकको लागि क्यानाडा भन्दा इजरायल नै उपयुक्त भएको बताएका छन् । उता क्यानडामा कार्यरत नेपाली कामदारहरुको भनाई छ भने यता इजरायलबाट क्यानाडा पठाउने एजेन्टहरुले त्यहाँ गएर पि आर पाइन्छ भन्ने प्रलोभन देखाइ पैसा लिने गरेको पाइन्छ । तर क्यानडियन दुतावासमा क्यानडामा पुगेपछि पि आरका लागि आवेदन दिनेछैन भनि कागजपत्रमा हस्ताक्षर गराए पछि मात्र भिषा दिने गरेको पाइएको छ । हामी रोजगारको शिलशिलामा इजरायल आएका छौ पछि नेपाल फर्केर केही गरौं भन्ने विश्वास र अठोटका साथ इजरायल आएका हौं । किन यहाँबाट हामी क्यानडामा नौ देखि वाह्र तेह्र हजार अमेरिकन डलर तिरेर पलायन हुन्छौं ? के हामी अव नेपालमा गएर केही गर्ने अवश्था छैन र यसरी लाखौं रूपैयाँ खर्च गरेर क्यानडा लाग्नुपर्ने ? नेपाल र नेपालीको भविष्यका लागि पनि यो अति जरूरी बनेको छ । नेपाली एजेन्ट भनाउँदाहरू मोटाउने तर क्यानडा पुगेपनि कामको भार थपिने र कमाइ अझ कम रहने हुनाले यस्तो काम गर्नु दलालहरूलाइ आश्रय दिनु मात्र हो ।

source: www.nepalisreal.net

महिला त्रिmकेटमा नेपालको विजय यात्रा जारी

2008-12-20T02:17:00.000-08:00

थाइल्याण्डमा जारी ए सि सि अन्डर १९ महिला त्रिmकेट प्रतियोगितामा नेपालको विजय यात्रा जारी छ । आज भएको अन्तिम लिग खेलमा नेपालले चीनलार्इ ६६ रनले पराजित गरेको छ । नेपालको यो लगातार छैठौ जित हो । पहिले टस जितेर चीनले फिल्डिङ्ग रोजेपछि ब्याटिङ्ग थालेको नेपालले २ विकेटको क्ष्ातिमा १ सय २८ रन बनाएको थियो । नेपालको एक सय २९ रनको लक्ष्य पाएको चीनले, निर्धारित सबै ओभर खेल्दै ७ विकेट गुमार्इ ६६ रनमा समेटिएपछि खेल नेपालको पक्ष्ामा गएको हो । नेपालले यस अघि नै समुह बि वाट ८ अंक बटुल्दै सेमिफाइनलको यात्रा तय गरिसकेको थियो ।

सीप सिकाऊ, काम हामी गर्छौं

2008-12-19T20:41:00.000-08:00

बाँके/ फूलमाया नेपाली -३४), चार वर्षदेखि नेपालगन्ज कारागारमा बन्दीजीवन बिताउादैछिन् । उनका लोग्ने पनि काराबासमै छन् । । नाबालक दुई छोरा र एक छोरी सहाराविहीन भएर पनि घरमै बस्न विवश छन् । जीउ मास्ने बेच्ने मुद्दामा सजाय भोगिरहेको फूलमायादम्पती चाहेर पनि आफ्ना बालबच्चाको स्याहार गर्न सक्दैन । तर, उनीहरूको इच्छा छ- कारागारमै जीवन बिताउनुपरे पनि छोराछोरीको लालनपालन र पठनपाठनका लागि केही गर्न सकियोस् ।

यसका लागि केही सीपमूलक काम गरेर दुई-चार पैसा कमाएर बालबालिका पाल्ने उपाय खोज्न चाहन्छन् उनीहरू । तर, त्यस्तो अवसर छैन । फूलमाया भन्छिन्, 'आफू जेलमै बसे पनि छोराछोरीका लागि केही गर्न सके हुन्थ्यो ।' लामो समयदेखि क्षयरोगले ग्रसित फूलमाया नियमित औषधि खाइरहेकी छिन् ।
रुकुम लिउसेदीकी ४८ वषर्ीया खल्ला विक १० वर्षदेखि यही जेलमा छिन् । उनी ज्यानमुद्दाको सजाय खेप्दै छिन् । उनकै भनाइमा, मानसिक सन्तुलन खल्बलिएर आफ्नै लोग्ने मनसिंह विकको हत्या गरेकी हुन् उनले । उनका तीन छोरा र एक छोरी छन् । पूरै निरक्षर रहेकी विकले कारागारमा बस्दा आफ्नो नामसम्म लेख्न सिकेकी छिन् । उनी पनि सीप सिकेर दुई-चार पैसा आम्दानी हुने काम गर्ने पाए हुन्थ्यो भन्नेमा छिन् । 'दिन काट्नै गाह्रो हुन्छ, काम गरूा केही छैन, सीप पनि कसैले सिकाउादैन,' उनी भन्छिन्, 'हातमा केही सीप भए भोलि बाहिर निस्केपछि पनि सजिलो हुन्थ्यो, यहीा पनि दुई-चार पैसा कमाउन सकिन्थ्यो ।' कारागारको सजाय सकेर बाहिर निस्केपछि आफूलाई घरपरिवार र समाजले अपराधीको नजरले हेर्नेछन् भन्ने उनलाई थाहा छ । त्यसैले उनले आफ्नै घरमा पनि ठाउा नपाउन सक्छिन् । 'अहिले केही सीप सिकेा भने त्यसैले भोलिको जीवन चल्थ्यो उनी भन्छिन् ।'
बााके बैजापुरकी ३५ वषर्ीया रीता परियार तिनैमध्येकी एक हुन् । उनका चार छोरी र एक छोरा छन् । लोग्नेको हत्या गरेको अभियोगमा उनी तीन महिनादेखि बन्दपर्खालभित्र सजाय काट्दै छिन् । आफू र छोराछोरीलाई कुटेर हैरान पार्ने लोग्नेको प्रतिकार गर्दा उनको हातबाट लोग्ने मारिएका थिए । लामो समयदेखि पेटको रोगले ग्रस्त रीताले डेढवर्षे छोरी आफैंसाग राखेकी छिन्, तीन छोरी र एक छोरा दाङमा रहेकी ७५ वषर्ीया वृद्ध आमाको जिम्मामा छन् । उनीहरू कसरी बसेका छन्, केही थाहा छैन । 'लोग्नेलाई मारिहालेा, आफू जेलमा छु, ती टुहुराको हालत के होला ?,' गहभरि आासु पार्दै उनी भन्छिन्, 'हातमा केही सीप र काम भइदिए दुई-चार पैसा कमाएर उनीहरूको लालनपालन गर्न सकिन्थ्यो भन्ने लाग्छ ।'
लागूपदार्थ ओसारपसार गरेको अभियोगमा एक वर्षदेखि जेल बसिरहेकी छिन्- २८ वषर्ीया सीता साह । कारागारभित्र साथमै छन्, उनका दुई नाबालक छोरा । लोग्नेले छाडेपछि बिचल्लीमा परेकी उनी दाउरा बेचेर गुजारा गर्थिन्, त्यही बेला एकजना मानिसले उनलाई फकाइफुल्याई रु. १०० दिएर चरेसको प्याकेट बोकाइदियो । त्यहीबेला उनी पक्राउ परिन्, अदालतले २० हजार धरौटी माग्यो, तर तिर्न नसकेर जेल बस्न बाध्य छिन् । 'हातमा सीप र केही काम मिले धरौटी तिरेर बाहिर निस्कन्थें, छोराछोरीका लागि केही गर्थें,' उनी भन्छिन् '२० हजार तिर्न नसकेर म त जेलमै सड्ने भएा ।'
बर्दिया मोतीपुरकी इन्द्रा डाागी -४२), सात वर्षदेखि नेपालगन्ज कारागारमा जीउ मास्ने बेच्ने मुद्दाको सजाय काट्दै छिन् । बन्दपर्खालभित्रको लामो बन्दीजीवन अत्यासलाग्दो हुन्छ । केही कामै नगरीकन दिन काट्नु झनै कष्टकर हुन्छ । यस्तो अवस्थामा उनी कारागारभित्र हीनताबोध बोकेर बसेकी छिन् । केही सीप सिकेर उत्पादनशील काममा लाग्न पाए त्यसले बन्दी मात्रै होइन, सबैका लागि फाइदा हुने उनको बुझाइ छ । 'हाम्रो यत्रो जीवन त्यसै खेर गइरहेको छ,' उनी भन्छिन्, 'राज्यले हामीलाई केही सिकाएर फाइदा लिन सकोस्, त्यसले हाम्रो जीवनयापन पनि सजिलो हुन्थ्यो ।' 'कारगारमा धेरै आएर आशै मात्र देखाई फर्किए,' उनी भन्छिन् ।
कारागारको भौतिक अवस्था पनि दयनीय छ । शौचालय कैदी/बन्दीको क्षमताअनुसार छैन, त्यसकै पनि सेफ्टीट्याङ्की फुटेर दुर्गन्धले बसिनसक्नुु हुन्छ । बन्दीलाई अपराधीकै नजरले मात्रै हेरिने भएकाले पनि उनीहरूले भोगिरहेका समस्यामा कारागार प्रशासनले चासो नदिने गरेको गुनासो छ उनको । 'हामीलाई राम्रो व्यवहार गरिादैन,' इन्द्रा भन्छिन् ।
घरेलु हिंसाको मुद्दामा काराबासको सजाय भोगिरहेकी नेपालगन्ज-८ की ५० वषर्ीया रुक्साना इदि्रसी तथा जीउ मास्ने बेच्ने मुद्दाकी अभियुक्त रुकुमकी ३७ वषर्ीया यदु गिरी पनि केही काम पाए हुन्थ्यो भन्ने याचना गर्छन् । तीन वर्षदेखि कारागारमा रहेकी गिरीका तीन छोरी र दुई छोरा छन्, तर उनीहरू कसरी बााचेका छन् थाहा छैन । छोराछोरीसाग टाढा हुनुको पीडा त छादै छ, उनीहरूको लालनपालनको चिन्ताले झनै सताउने गर्दछ- उनी भन्छिन् ।
नेपालगन्ज कारागारमा बाजुरा, रुकुम, बर्दिया, धादिङ, मकवानपुर, दाङ, सुर्खेत, दैलेख, जाजरकोटलगायतका कैदी र बन्दी छन् । दुई सय ५० जना बन्दी/कैदीमध्ये १९ जना महिला छन् । पुरुषको तुलनामा महिला बढी समस्याग्रस्त छन्, किनभने कोही बालबच्चा च्यापेरै कारागार आएका छन् । कानुनको नजरमा उनीहरू दोषी होलान्, उनीहरूले अपराध पनि गरेकै होलान् । त्यसको सजाय उनीहरूले कारागारमै काटिरहेका छन् । तर, त्योसागसागै जीविकोपार्जन र बालबच्चाको लालनपालनसागै कारागारबाट निस्किसकेपछि गुजाराको उपायका लागि सीप सिकेर केही गर्ने उनीहरूको धोको नाजायज होइन । किनभने जेल सजाय काट्ने थलोमात्रै होइन, सुधारगृह पनि हो । कारागार प्रमुख खडकबहादुर गोसाई कारागार प्रशासनले सकेसम्म बन्दीहरूलाई सुविधा दिने गरेको बताउादै भन्छन्, 'हाम्रो क्षमताले जतिसम्म सक्छ, त्यति सुविधा दिएकै छौं ।' तर, बन्दीहरू यसलाई स्विकार्दैनन् । उनीहरू भन्छन्, 'हामीले बारम्बार केही सीप सिकाऊ, काम देऊ भन्दा कसैले सुन्दैन ।'
दीपा आले
सञ्चारिका फिचर सेवा /सञ्चारिका समूह

सन्तान नै पराई भएपछि

2008-12-19T20:33:00.000-08:00

बाके/ ६८ वषर्ीया विष्णुकुमारी श्रेष्ठको बुढेसकालको सहारा भएको छ वृद्धाश्रम । सिद्धार्थ टोलमा रहेको वृद्धाश्रम नभएको भए उनी यतिबेला कहाा भौातारिादै हुन्थिन्, कसैलाई थाहा छैन । बस्ने बास र खाने गााससमेत जोहो गर्न नसक्ने उमेरमा उनलाई रोगले पनि सताएको छ । उनी लामो समयदेखि अल्सरबाट पीडित छिन् । ४ वर्षदेखि वृद्धाश्रममा बस्दै आएकी उनलाई आश्रय त मिलेको छ तर रोगबाट मुक्त हुने उपाय भने छैन ।

बुढेसकालमा आफन्त र सन्तानको स्याहार चाहिनेबेला वृद्धाश्रममा दिन काट्न बाध्य विष्णुको विगत पनि सुखद थिएन । बर्दियाको गुलरिया नगरपालिका तुल्सीपुरका ओमकुमार श्रेष्ठसाग उनको बिहे भएको थियो । विवाहपछि सन्तान नभएको भन्दै लोग्नेले उनलाई छाडेर दोस्रो बिहे गरे । त्यसपछि लोग्ने र सौता मिलेर कुटपिटसमेत गर्न थाले । सधैं पाइरहने शारीरिक र मानसिक यातनाले थलिएपछि अन्त्यमा नगरपालिकाले वृद्धाश्रममा बस्नका लागि सिफारिस गरिदियो । उनी गहभरि आासु पार्दै भन्छिन्, 'भाग्य नै यस्तै रहेछ, अब सोचेर के गर्नु ?'
उनी आश्रममा बसेको माइतीलाई पनि थाहा छैन किनभने पोखरामा रहेका माइतीले उनको सोधखोज नगरेको दशकौं भइसक्यो । एक्ली छोरी भएकीले मामाको छोराले सम्पत्ति खान उनको बिहे गराएका रहेछन् । अहिले मामाको छोराले आफ्नो सम्पत्ति खाएको उनी बताउाछिन् । लोग्नेबाट पनि उनले सम्पत्ति पाइनन्, बरु घरबाट निकाल्न थुप्रै शारीरिक र मानसिक यातना दिए । बुढेसकालमा रोगी शरीर लिएर वृद्धाश्रमको सहारामा आएकी उनी भन्छिन्, 'यस्तो जिन्दगी कसैको नहोस् ।'
उमेरले ८४ वर्ष पुगिसकेकी लुरकुमारी शाहको कथाव्यथा पनि विष्णुकै जस्तो कारुणिक छ । काठमाडौं बत्तिसपुतलीकी लुरकुमारीका तीन छोरा र तीन छोरी थिए । तर, सबै छोरीको सानैमा मृत्यु भयो । छोरामध्ये जेठोचाहिा अपाङ्ग थिए । तर, अरू छोराहरूले पनि उनलाई हेला गर्न थाले । केही उपाय नलागेपछि वृद्धाश्रममा आउनुपरेको दुःखेसो सुनाउाछिन् उनी । सम्पन्न परिवारको भए पनि उनलाई परिस्थितिले बुढेसकालमा वृद्धाश्रम पुर्‍याइदियो, अपाङ्ग छोरा भने उनीसागै छन् । ती छोरासमेत ६५ वर्ष पुगिसके, उनी आफैंलाई मुटुको रोगले छोएको २३ वर्ष भयो । चिकित्सकले अब उपचार सम्भव नभएको भनेका छन् । त्यसैले उनीसाग भगवान् पुकार्नुभन्दा अर्को विकल्प छैन । 'सम्पत्ति भनेकै यही अपाङ्ग छोरो हो, कहिले त बााच्नै दिक्क लागेर आउाछ ।'
घर र आफन्तले लखेटेका वृद्धवृद्धाले बुढेसकालमा वृद्धाश्रममा ओत लाग्न त पाउाछन् तर, उनीहरू यहाा पनि रमाउन सकेका छ्रैनन् । जनकपुरकी ७० वषर्ीया तोरणदेवी रेग्मी नेपालगञ्जको वृद्धाश्रममा बसेको चार वर्ष पुग्यो । उनी बालविधवा हुन्, आठ वर्षको छादा बिहे भए पनि त्यसको एक महिनापछि नै लोग्नेको मृत्यु भएको रहेछ । लोग्नेको नामसमेत थाहा नभएको उनी बताउाछिन् । लोग्ने पनि नभएपछि उनले मावलीतर्फकी दिदीको घरमा बसेर काम गरिन् । शरीरमा बल हुादासम्म मामाकी छोरीले राखिन् । तर, काम गर्न नसक्ने भएपछि वृद्धाश्रम पठाइदिइन् । अहिले त उनका हातखुट्टा पनि राम्रोसाग चल्दैनन् । वृद्धवृद्धाका लागि केही नगर्ने सरकारसाग उनको दुःखेसो छ । भन्छिन्, 'हामीजस्ता मर्न लागेकालाई दुई छाक खाने र ओत लाग्ने बासको व्यवस्थासम्म गरिदिए हुन्थ्यो ।'
७४ वषर्ीय भवानीप्रसाद सुवेदीले बुढेसकालमा आश्रमकै सहारा लिएका छन् । बर्दिया पदनाहाका सुवेदीले आफ्नै छोराबुहारीले समेत कुटपिट गरेको आरोप लगाए । छोराबुहारीको यातनाबाट जोगिन अन्त्यमा उनले बुढेसकालमा वृद्धाश्रम नै रोजे । उनी भन्छन्, 'म बसेर छोराबुहारीलाई गाह्रो भनेर घरै छोडिदिएा ।' आफ्नो भागमा परेको १० कठ्ठा जग्गा उनले आश्रमलाई दिने निधो गरेका छन् ।
सिङ्गो जिन्दगी सन्तानकै सुख-समृद्धिका लागि बिताएका बूढाबूढीहरू बुढेसकालमा आएर सहाराविहीन बन्ने गर्दछन् । छोराछोरी हुर्केपछि बुढेसकालको सहारा बन्लान् भन्ने सपना आशैआशमा बित्छ । शरीरमा बल रहुन्जेल सबैले माया गर्छन्, रगत सकिएर हातपाखुरा नचल्ने भएपछि आफ्नै सन्तानले हेला गर्न थाल्छन् र वृद्धाश्रम खोज्दै हिाड्नुको विकल्प रहादैन । धेरैजसो वृद्धवृद्धाले भोगिरहेको यथार्थ हो यो । नेपालगञ्जको भेरी वृद्ध तथा असहाय सेवा केन्द्रका छायादत्त शर्मा आफ्नै सन्तानले हेला गर्न थालेपछि धेरैजना वृद्धाश्रममा आउने गरेको बताउाछन् । २०५३ सालदेखि खुलेको उक्त आश्रममा आउने अधिकांश ६५ वर्षमाथिका हुन्छन् । धेरैजसोको मृत्यु वृद्धाश्रममै हुन्छ, दाहसंस्कार पनि आश्रमले नै गरिदिन्छ । सन्तानलाई थाहै नदिई आउने वृद्धवृद्धा परिवारबाट लिन आएमा घर र्फकन्छन् तर, यस्तो सङ्ख्या एकदमै न्यून छ ।
यो आश्रममा काठमाडौं, जनकपुर, पोखरालगायत टाढाटाढाबाट वृद्धवृद्धा आएका छन् । तर, वृद्धवृद्धालाई चाहिने सुविधा भने छैन यहाा । स्रोत अभावले चाहेजति सेवा दिन नसकिएको बताउादै शर्मा भन्छन्, 'सरकार, सङ्घसंस्था कसैले पनि सहयोग गर्ने चासो देखाउादैनन्, आश्रम चलाउन धेरै गाह्रो छ ।'
'डुब्न लागेको घाम' भन्दै वृद्धवृद्धालाई बुढेसकालमा शारीरिक र मानसिक यातना दिने काम परिवारबाटै हुन्छ । त्यसैले यो उमेरमा पनि उनीहरू मर्नु न बााच्नुको जिन्दगी जिउन बाध्य हुन्छन् । केन्द्रका अध्यक्ष युवराज शर्मा परिवारले तिरस्कार गरेका वृद्धवृद्धाका लागि सरकार र सङ्घसंस्थाहरू पनि चिन्तित नबनेको आरोप लगाउाछन् । ज्येष्ठ नागरिकका लागि सकेजति पहल गर्ने, उनीहरूको सम्मानका लागि टोलटोलमा ज्येष्ठ नागरिक क्लब गठन गर्ने, समस्या समाधानको उपाय पहिल्याउनेजस्ता कार्यक्रम ल्याउने उनको योजना छ । तर, स्रोत अभावमा यी सबै योजनामै सीमित छन् । उनी भन्छन्, 'सुरुमा घर बहालमा लिएर आश्रम सुरु गर्‍यौं, अहिले भारत सरकारले सातकोठे भवन बनाइदिादै छ, अन्य सङ्घसंस्थाले पनि सहयोग गरिदिए हुन्थ्यो ।'
परिवारले तिरस्कार गरे पनि आश्रममा बस्ने वृद्धवृद्धाले बुढेसकालमा कमसेकम सहारासम्म त पाएका छन् । उनीहरूले वर्षमा दुई-तीनपल्ट तीर्थयात्रा, भजनकीर्तनको अवसर पनि पाउाछन् ।
कतिपयलाई आश्रमले नै वृद्धभत्ताका लागि पहलसमेत गरिदिन्छ । तर, धेरैजसो वृद्धवृद्धाको पहुाच आश्रमसम्म पनि पुग्न सकेको छैन । आश्रमको सहारा पाएकाको त यो विजोग छ भने घरबाट बिदा गरिएका तर कहीा सहारा नपाएका वृद्धवृद्धाको अवस्था कस्तो होला, सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ । यस्ता वृद्धवृद्धाका लागि सरकार र सङ्घसंस्थाको ध्यान कहिले पुग्ला ?

दीपा आले
सञ्चारिका लेखमाला/सञ्चारिका समूह

बँकेको खेलक्ष्ाेत्र निरासाजनक चरणमा

2008-12-19T19:20:00.000-08:00

नेपालगञ्जको खेलकुद क्ष्ाेत्र दिनदिदै खस्किदै गइरहेको छ । केही समय अगाडि बाँकेको खेलकुदले देशमा नाम कमाउन सफल भएको थियो । त्यति बेलाको वातावरण हेर्ने हो भने बाँकेको खेलाडीहरुसँग खेल्नसमेत पछि हट्थे । केही वर्षयता खेलकुदको अवस्था दयनीयरुपमा गुजि्रएको छ । लामो समयदेखि राष्ट्रिय खेलकुद पनि हुन सकिरहेको छैन ।

२०५२ सालदेखि देशमा द्वन्द्व उत्पन्न भए लगत्तै बाँकेमा खेलकुद रोकिने क्रम जारी थियो । तर पनि २०५४ सालमा राष्ट्रिय स्तरको खेल सम्पन्न भयो । त्यसपछि लगतै देशमा द्वन्द्वले चरम रुप
लियो । त्यसको कारणले बाँकेको खेलकुद क्षेत्र फस्टाउन सकेन । त्यसपछि बाँकेको खेलक्षेत्र पहिलाको अवस्थामा उठ्न सकेको छैन ।
के खोज्छ काना भनेझैं खेलकुद खेलाउने प्रशिक्षकहरु बिच त भन्दा म के कम भन्ने अहंम भावनाले झनै खेलकुद क्षेत्रमा ह्रास ल्यायो छ । प्रशिक्षक बिचमा आपसी मेलमिलाप हुन नसक्दा खेल अगाडि बढ्न नसक्नुको मुख्य कारण बन्न गएको हो । खेलक्षेत्र किन पछाडि पर्‍यो त्यसको बारेमा बुझ्नुको साटो झनै खेलाडीका नाममा आएका रकम असुल्ने काम केही प्रशिक्षकले गरिएको छ । यस्ता कुरा खेलाडीले मात्र होइन जिम्मेवार प्रशिक्षकले समेत थाहा पाएकै हो । तर कानमा तेल हालेर बसेका छन् त्यस्ता भष्ट्र प्रशिक्षकलाई कारवाही गर्न न त सम्बन्धित पक्षले पहल गरेको छ न त खेलाडीले नै गर्न सकेको छ । नेपालगञ्जको खेलकुद क्षेत्रभित्र यस्तै भ्रष्टव्यक्ति हुने हो भने कहिल्यै विकास सम्भव छैन ।
खेलकुद क्षेत्रभित्र मात्र होइन हरेक तह राजनैतिक, आर्थिक, सामाजिक, नैतिक, शैक्षिक, प्रशासनिक भित्र काम गर्ने कुनै न कुनै भष्ट्र व्यक्तिले गर्दा काममा बाधा पुर्‍याई रहेको छ ।
खेलकुद क्षेत्रमै लागेर आफ्नो केरियर बनाउने सपना बोकेर आएका नयाँ खेलाडीको भविष्य अन्यौल छ । नयाँ खेलाडी मात्र होइन राष्ट्रीयस्तरमै राम्रो खेल खेलेर नाम कमाएका खेलाडीको भविष्य समेत अन्धकारमै छ । सरकारले खेलाडीका नाममा पठाइएका रकम र सामाग्रीको बारेमा खेलाडीलाई समेत जानकारी गरिदैन् । कतिपय राम्रो खेलाडीहरु आर्थिक अवस्था कमजोर हुन्छन् त्यस्ताका लागि आर्थिकको व्यवस्था छैन । भएपनि सम्बन्धित पक्षले भित्रभित्रै कुम्लाउने गर्छन् । कोचहरु बिचको झगडाले गर्दा खेलाडीहरुलाई समेत हेप्ने होच्याउने काम भइरहेको छ । खेलाडीहरुलाई हौसला, प्रेरणा दिनु त परै जावस् आर्थिकको के कुरा गर्ने । यसरी नै गुजि्रएको छ नेपालगञ्जको खेलकुद क्षेत्र । त्यसको बारेमा सोच्ने फुर्सद कसैलाई छैन ।
मानिस स्वार्थी हुन्छ । उसलाई थाहा हुँदैन आफूले गलत गरेको छु या ठिक तर अरुको अगाडि आफूलाई आदर्शवान ठान्छ । अरुले तपाई भनोस् या नभनोस् तर आफूलाई मपाई भन्ने मान्छेहरु धेरै छन् । त्यसकारण यो समाजमा राम्रा काम गर्ने व्यक्ति कमै भेटिन्छन् । यदि भेटिएपनि स्वार्थी र भ्रष्ट्र व्यक्तिहरुले उसलाई यो समाजमा काम गरेर खान दिर्दैनन् । यस्तो प्रवृतिले समाज र खेल क्षेत्रलाई पनि प्रभावित गरिरहेको छ ।
देशमा नेपाली जनताले चाहेको शान्ति भित्रिसक्यो तर बाँकेको खेलकुदको स्तरले फड्को पार्न सकेको छैन । खेलाडीहरु खेल्ने रंगशालामा लामा घाँस र धान उम्रेका छन् । कतै घाँस कतै खल्टाखुल्टी छ । खेलकुद खेल्ने रंगशालामा खेलाडीको घुईचो होइन चौपयाहरु भेटिन्छन् । लाग्छ लगनपछिको पोतेझै भएको छ रंगशाला मैदान, जहाँ खेलाडी विना उजाड मरुभूमि जस्तै देखिन्छ । खेलाडीका लागि बनाइएका खेल मैदान र हलहरु धमिरा, माकुरा, चौपयाले घर बनाई सके । अझ कबडहलको त के कुरा गर्ने दिउँसै भूतहा घर जस्तो देखिन्छ । रंगशाला मैदान र हलको हेरचाह र मर्मत गर्नको लागि सम्बन्धित पक्षको ध्यान गएको छैन ।
यसरी नै बाँकेको खेलकुद क्षेत्र खस्किदै जाने हो भने भविष्य कस्तो होला यसतर्फ सोच्नु पर्ने हो कि ? जिम्मेवारी व्यक्तिहरु ल्ागायत सम्बन्धित पक्ष, संघसंस्था र स्वयम् सरकारको मुख्य भूमिका हुन्छ । बाँकेको खेलकुदले पहिलाको प्रशिक्षक र खेलाडीले जस्तो कमाएको नाम कमाउन फेरी कडा मेहनत गर्नुपर्छ होइन भने खेलकदु क्ष्ाेत्र धरासयी हुनेछ ।
दीपा आले/बाँके

म्ाहिलामाथि हुने सबै खाले हिंसा रोकौं

2008-12-19T19:12:00.001-08:00

"जहिले पनि जहाा पनि काम गर्नु पर्‍यो भने सबै भन्दा पहिले हामीनै डाकिन्छौ, तर फल टिप्दा हामी सबैभन्दा पछि परेका हुन्छौ । कसले हाम्रो वास्ता गरेको छ ? त्यसले हाम्रो लागि के गरेको छ ? के हामी साग मान्छे जस्तो ब्यवहार गर्छन ? माक्सिन र्गोकीले एउटा मजदुुरको वास्तविक जीवन कथा यसरी लेखेका छन् ।

एउटा मजदुरगरी पेट पाल्ने ब्यक्तिमाथि उसको मालिकले गरेको अन्याय अत्याचार र एउटा महिलालाई आफ्नै घर भित्र पशुसरह ब्यवहार गरी घरेलु हिंसा गरेको कथा जसले त्यो पीडा भोक्छ उसलाई थाहा हुन्छ ।
हृाम्रो समाजमा दिन प्रति दिन महिलामाथि हुने घरेलु हिंसा तिव्ररुपमा बढ्दै गईरहेको छ । घरभित्र परिवारले महिलमाथि अन्याय, अत्याचार लगायत शारीरिक, मानसिक, आर्थिक वा यौनजन्य दुव्र्यवहार गर्दै आईरहेको छ । शिक्षा र चेतनाको लहर हाम्रो समाजमा फैलिए पनि त्यसको असरले महिलाका समस्यालाई अन्त्य गर्न सकेको छैन ।
युग परिर्वतन भईरहेको छ दिनदिदै महिलामाथि विभिन्न खाले घटनाहरु घटिरहेको छ । प्राचिन काल देखि नै अहिलेका महिलाहरुले घरेलुहिंसाको शिकार हुादै आईरहेका छन् । युग परिवर्तनसागै महिलामाथि हुने सबैखाले हिंसालाई अन्त्य गर्नेकोलागि बनाएका कानुन मात्र कागजको खोस्टोमा सिमित रहेको छ भने अर्कोतिर महिलाकालागि बनाइएका कानुन फितलो र ब्यवहारीक रुपमा कार्यान्वयन भएको छैन ।
विभिन्न संघ संस्थाहरुले सर्वे गरे अनुसार बढी भन्दा बढी घरेलुहिंसा आफ्नै घर भएको बताउाछन् । हाम्रो समाजमा घरलाई एउटा पवित्र मन्दिर मान्छन् भने परिवारलाई दुःखसुखको साथी तर यसको उल्टो स्थापित हुन गएको छ ।
आजको २१ औं शताब्दीमा पनि महिलाहरु आफू स्वयम आत्मनिर्भर हुन सकेका छ्रैनन् । आर्थिक पक्ष कमजोर हुनाले परिवार र श्रीमानको भर पर्नुले पनि महिलाहरु बढी घरेलु हिंसामा परेका छन् । समाजमा विभिन्न हिंसात्मक कार्यका रुप देखा परेका छन् । श्रीमान्ले मदिरा सेवन गरी कुटपीट गर्नु, छोरा नजन्मेमा गाली गर्नु, दोस्रो विवाह गर्नु, बोक्सीको उपनाम दिनु र दाइजोको कारण श्रीमतिलाई मार्ने प्रयास गर्नु, प्रजनन् अधिकारको ख्याल नगर्नु, महिनावारी हुादा छाउपडी प्रथा जनावरलाई जस्तै ब्यवहार गर्नु, श्रीमतीको राहसल्लाह नलिकन घर ब्यवहारको कुरा गर्नु महिलाको चरित्र हत्या गर्नु, वैवाहिक बलात्कार वा यौनजन्य हिंसा गर्नु घरको अरु सदस्यले यौन दुव्र्यवाहर गर्नु खोज्नु नराम्रो बचन लगाउनु,छोरा छोरीमा भेदभाव गर्नु लगायत महिलाहरु बढी आफ्नै श्रीमान बाट नै मारिने र अङ्गभङग हुने गरेको पीडित पक्षले बताउने गरेका छन् ।
यस्ता विभिन्न हिंसात्मक घटनालाई खेप्दै महिला बााच्न बाध्य छन् । शारीरिक यातना, मानसिक यातना, यौनजन्य यातना, आर्थिक यातना र सांस्कृति र सामाजिक यातना जस्ता घरेलु हिंसामा महिलाहरु शिकार बनिरहेका छन् । यस्ता घरेलु हिंसालाई रोक्न सरकारले बनाएको कानुनले महिलालाई न्याय दिन सकेको छैन ।
हाम्रो समाज पितृ सत्तात्मक चिन्तन बोकेर हिड्नाले पनि महिलाको लागि दह्रो कानुन बन्न सकेको छैन । बनेका कानुन ब्यवहारमा लागु हुन सकेको छैन त्यस कारण पनि लैङगिक विभेद र कानुनी विभेद जस्ता कुरा लगायत महिलाको उत्पादकिय श्रमशक्ति,महिलाको प्रजनन अधिकार, आर्थिक श्रोत तथा सम्पत्तिमाथिको अधिकार जस्ता विषयमा महिलाको पहुाच नहुनाले महिलाहरु कुवां भित्रको भ्यागुतो बन्नु परेको छ । महिलाले पाउनु पर्ने सम्पत्तिको अधिकार बाट बञ्चित भई शिक्षा, स्वास्थ्य र आर्थिक श्रोत परिचालनमा न्युन छ ।
यसरी सरसर्ती महिलामाथि हुने हिंसा यसरी बुझ्न सकिन्छ । किन हुन्छन् त ? यसको बारेमा बुझ्दा पीडिकहरु यसरी बताउाछन् । शिक्षाको कमी,गरिबीको कारण, चेतनाको कमीले गर्दा,सीपमुलक ज्ञान नहुादा महिलालाई मनोञ्जनको साधनको रुपमा हेर्ने दृष्टि बेरोजगारी, लैङ्िगक असमानता, महिलालाई एक पूर्ण मानवको रुपमा नहेर्नु, महिला भनेर हेला गर्नु, पितृसत्तात्मक सोंच भएर सामाजिक,आर्थिक,राजनैतिक, नागरिक शैक्षिक रुपले महिला पुरुष भन्दा पछाडी हुनाले महिलाहरु यसरी हिंसामा परेका रहेछन. ।
पितृसात्मक समाजले महिलामाथि गरेका हिंसाले गर्दा महिलाहरु अगाडी बढ्न सकेका छैनन् । हरेक क्षेत्रमा पूरुषहरु नै अगाडी छन् । पूरुषसरह महिलापनि पाउनु पर्ने सुविधा पाएमा महिला पनि गर्न नसक्ने काम केही छैन तर समाज परम्परादेखि झगडीएको पुरुषवादी चिन्तनले गर्दा महिलाहरु पछाडी परेका छन् । कृषि पेशामा मात्र महिलाहरु ८५ प्रतिशत भने अन्य क्षेत्रमा महिलाहरुको संख्या न्युन छन् । अझ नीति निर्माण, न्यायाधीश, प्रजिअ, राजदुत, संवैधानिक निकायको प्रमुख वा सदस्यहरु घरमाथिको स्वामित्व, गाउाविकास समिति, जिल्ला विकास समिति, कानुन ब्यवसायी, मन्त्री परिषद, प्रतिनिधिसभामा महिलाको पहुाच न्युन भएको एक तत्याङ्कले बताउाछ ।
घरेलुहिंसाकै कारणले गर्दा महिलाहरु कति बेचिएका छन् लाखौ महिलाहरु भारतको कोठीमा छन् भने रोजगारका लागि विदेश गएका महिलाहरु काम गर्ने ठाउा मै घरेलु हिंसा भोक्न बाध्य छन् । कतिपय नेपाली महिलाहरु आफ्नै घरपरिवारमा अन्याय अत्याचार सहेर बस्न परेको छ । महिलाले जति नै राम्रो काम गरेपनि त्यसको स्याबासी पितृसत्तात्मक चिन्तन बोकेकाले पाउाछन् । नेपाली महिलाहरु यसरी हिंसात्मक घटनामा पिल्सीदा पनि नेपालको कानूनले टुलुटुलु हेर्ने काम गरिरहेको छ । एउटा महिला अफ्ठयारोमा परेर कानुनको आवश्यकता पर्दा झनै कानुनले वास्तविकता नबुझी महिलालाई नै दोष लगाउने गर्दछ । यसको बावबुद पनि नेपालको कानुनले हाल आएर जनआन्दोलन भाग दुई पछि मुलुकले नयाा मोड लिएको छ । पिछडिएको वर्गलाई समेटिएको छ । अधिकार नपाउनेलाई अधिकारको ब्यवस्थ ागर्न क्रमजारी छ । अल्पसंख्य जाति, जनजाति, दलित मुस्लीम, मधेसी जसले हजारौ वर्ष देखि अन्धकारमा जीवन बिताउन बाध्य थिए । आज आएर नयाा नेपालको अनुहार हेर्न सक्ने भएका छन् आफ्ना हक अधिकारका कुरा गर्न सक्ने भएका छन् । दमित र हेपहा भएर घर भित्र बस्न बाध्य महिलाहरु आफ्नो हक अधिकारको लागि राज्यसाग वार्ता गर्दै कानुन बनाउन पहल गर्न सक्ने भएका छन् । महिला मुुक्ति र घरेलु हिंसा नियन्त्रण गर्न कडा कानुन बनाउन लागि परेका छन् । यही नै महिलाहरुको लागि ठूलो कुरो हो यसमा सम्पूर्ण महिलाहरुको एउटै आवाज हुनुपर्छ ताकि नेपालको महिला मात्र होइन विश्वभरि घरेलु हिंसामा खेप्दै आएका महिलाहरुको आवाज एक हुनुपर्छ आफ्नो हक अधिकार प्राप्त गर्न अबको महिला पछाडी पर्नु हुन्न जनआन्दोलन भाग दुईले सिकाएको सफलतालाई बुझेर अफना् अधिकार प्राप्त गर्न एकजुट भई आन्दोलन गर्नुपर्छ ।
दीपा आले /बााके

संविधानमै पुरुष सरह महिलाले स्थान पाउनुपर्दछ

2008-12-19T19:00:00.001-08:00

नेपालको जन्म भएतापनि, देशमा जनताले चाहेको लोकतान्त्रिक गणतन्त्र भित्रीएतापनि, आधा आकाश ढाकेका महिलाहरुलाई आजसम्म पुरुषपधान समाजलेअङ्कुश लगाईरहेको छ । जसरी घोडालाई लगाम लगाउने गरिन्छ त्यसरी नै महिलाहरुका हरेक क्रियाकलापमा पुरुषवादी मेसिनको पयोग हुादै आएको छ ।पाचीनकालदेखि नै अधिकारको कुरा गर्ने हो भने महिला र पुरुषमा धेरै भिन्नता पाईन्छ । सृष्टिको सुरुवात सागै महिला र पुरुषको जन्म भएतापनि जति पुरुषले मानसम्मान पाउाछन् यो समाजमा त्यति महिलाले पाउन सकिराखेका छैनन ।

पुरुषवादको हेकममा रुमलिएको यो समाजमा महिलाहरु अझै दमित अवस्थामा छन् ।युग तथा समाजमा परिवर्तन आए पनि महिलाहरु आफ्ना हकअधिकारदेखि बञ्चित छन् । महिलाको आवाजलाई एउटा कागजको खोस्टोमा मात्र सीमित राखेको छ यस पुरुषवादी समाजमा । महिला हक अधिकार र स्वतन्त्रतालाई रङ्गमञ्चको भाषणमा सीमित राखेका छन् । समयले कोल्टो फेरिसक्दा पनि महिला पति दमन गर्नु कहाासम्मको न्याय हो र पूरुषपधान समाजको खोक्रा भाषण र कागजमा मात्र भन्ने गरेको हकअधिकारको कुरा ब्यवहारमा लागु गरेका छैनन् ।लामो समय लगाएर भएपनि देशमा लोकतन्त्र भित्रिएको छ । लोकतन्त्र भित्र्याउन महिलाहरुले पनि अगेणी भुमिका खेलेका हुन् । जसरी महाभारतको लडाईमा हजारौं ब्यक्तिले ज्यान गुमाए त्यसरी नै नेपालमा लोकतन्त्र ल्याउन त्यो भन्दा कम भूमिका त थिएन । कति महिलाहरु लोकतन्त्रको आन्दोलनमा आफ्नो पाणलाई आहुती दिन पछि परेनन् । यदि पुरुषले मात्र लोकतन्त्र ल्याउन कम्मर कसेका भए यो देशमा कहिल्यै लोकतन्त्र भित्रिने थिएन होला । पुरुष र महिलाको सहयोग र योगदानले गर्दा आम नेपालीले चाहेको, रोजेको र खोजेको लोकतन्त्र जन्मिएको हो । पुरुषले गर्ने हरेक क्रियाकलापमा महिलाको नै अंगेणी भूमिका हुने गर्दछ । महिलाका कार्यकौशल र वृुद्धिविवेकले नै पुरुषले गर्न नसक्ने कार्य पनि महिलाले गरेर पुरुषको शिर ठाडो पारेका पनि छन् । तर पूरुषले कहिले पनि त्यो भावना आफू भित्र जगाउन सकेनन् । विडम्वना । त्यसै कारणले गर्दा महिलाहरु अझै चुलो चौकोबाट माथि उठ्न सकिरहेका छैनन् । पूरुषको दृष्टिमा आजपनि महिलाहरु अशिक्षित, कमजोर, असक्षम र कायर भएको ठान्छन् ।महिलाहरु घरभित्र मात्र हैन, देशमा जस्तो सुकै सङ्कट आईपरेपनि कम्मर कसेर आन्दोलनमा उत्रिन पछि पर्दैनन् । मुलुक जब निरङ्कुतामा लादिएको बेला महिलाहरुले शसक्त रुपमा नेतृत्व गरेर निरङ्कुशतालाई परास्त गरेका थिए । महिलाहरुको यस आन्दोलनको मूल्याङ्कन नभई पुरुषवादलाई नै उचाईमा पुर्‍यायो तर महिला जहिले पनि दोसो दर्जामै रहनु परेको छ । पुरुषवादी चिन्तन बोकेको समाजले महिलाहरुलाई सधैं पछाडि राख्ने काम मात्र गरेका छन् । देशमाभएका ठूल-ठूला घटना र संङ्कटमा महिलाको सहयोग र योगदान भए पनि राज्य राज्यभार सञ्चालन गर्न महिलालाई कहिल्यै आवश्यक ठानेनन् । यसरी सर्सरती हेर्दा अझै पनि महिलालाई कमजोर ठान्ने मानसिकता पुरुषहरुमा रहेको छ ।अझ पार्टीगत हिसाबले महिलाको वास्तविक हकअधिकार हेर्ने हो भने झनै न्यून छ । महिलाहरु जुनसुकै पार्टीमा आस्था राखोस् त्यो आफ्नो व्यक्तिगत विचारमा भर पर्छ तर वास्तवमै भन्ने हो भने अहिलेसम्म पार्टीमा लागेका महिलाहरुलाई हकअधिकार दिन कन्जुसाई गरेका छन् । पार्टीको आस्था राखेर दिनरात खटिएका महिलाहरु धेरै छन् तर त्यसको बदलामा के पाउाछन् त महिलाहरुले कमजोर, अशिक्षित र असक्षम यस्तै मानसिकता बोकेका पुरुषवादी चिन्तनको कारणले गर्दा आजसम्म नेपाली कांगेसभित्र पनि धेरै सक्रिय महिलाहरु पछाडि परेका छन् । शिक्षा र सीपले अगाडि भएतापनि पार्टीले महिला भनि हेप्ने पवृतिले र महिला भनि कमजोर ठान्ने पुरषवादी संकुचित चिन्तनले महिलाहरु अगाडि बढ्न नसक्नुको मुख्य कारण हो । आफ्नो फाईदाका लागि जस्तोसुकै जोखिमपूर्ण काममा पार्टीले खटाउने गर्दछन् भने हकअधिकार र नाम पाउने बेला महिलालाई पछाडि फ्याक्ने गर्दछन् । वास्तवमै भन्ने हो भने महिलापति पार्टी गम्भीर ध्याकर्षण हुनु पर्ने हो तर हुन सकेको छैन । पुरुषवादी चिन्तन बोकेको यो समाजले कहाा महिलाका बारेमा सोच्न भ्याउाछन् ।नेपाली कांगेसभित्र मात्र होइन अन्य अरु पार्टीमा आस्था राख्ने र सक्रिय भएर लाग्ने पुरुष र महिला बिच धेरै भिन्नता पाईन्छ ।पुरुषलाई अगेणीपंक्तिमा राख्ने गर्दछन् भने महिलालाई सधैं तल्लोस्थानमा राख्ने गर्छन् । वास्तवमै महिलालाई कति कमजोर ठानेका छन् भनेर हेर्ने हो भनेे तथ्यांकले पष्ट बताउाछ । सबै भन्दा बलियो शक्तिको रुपमा रहेको राजनैतिकपार्टीले महिलालाई यसरी पछाडि पार्छ भने अन्य क्षेत्रको त के कुरा गरि साध्य हुन्थ्यो ।तर जे होस् २०५२ सालदेखि माओवादी जनयुद्ध सञ्चालन भएदेखि क्रमिक रुपले महिलाहरुको फौजी, राजनीतिक, शैक्षिक, सांस्कृतिक, सामाजिक र पशासनिक जस्ता हरेक क्षेत्रमा सचेत ढङ्गबाट सहभागीता बढ्दै आएको हामी सक्षम थाहा भएकै कुरो हो । महिला पुरुष भन्दा असक्षम छन् भन्ने मानसिकतालाई माओवादीको फौजी कारवाहीमा महिला नेतृत्वले पाएको सफलताले पुरषवादी चिन्तन तथा मानसिकतालाई पष्ट्याइदिएको छ । महिलाको विरता एवं कार्यकुशलता, कार्यदक्षता र धैर्य पुरुषमा भन्दा कैयौं गुणा बढी हुन्छ । महिलाको वीरता एवं सहासिक चरित्रले महिलाहरु कुनै पनि कुरामा पुरुष भन्दा कम छैनन् । हरेक कुरामा पुरुष सरह सक्षम छन् तर पुरुषहरुले महिलाको कार्यकुशलतालाई बुझ्न नसक्नु र आफू पूरुष भएको खोक्रो आडम्बर पर्दशन गर्नु उचित छैन । देश चलाउन, देश विकास गर्न, देश र जनतालाई सही मार्गदर्शन गराउन महिलाले पनि सक्छन् अवसर र स्थान पाएमा । यसरी माओवादी महिलाको बारेमा चिन्तन गर्दा अन्य पार्टीले महिलालाई हेरेकै छैन भन्न खोजेको होइन मात्र माओवादी पार्टीमा लागेका महिलाले पनि पुरुषभन्दा कुनै चिजमापनि कमजोर छैन भनेरक विश्वमै चूनौति दिएका छन् । मात्र महिलाहरु आजसम्म पछाडि पर्नुको कारणपनि महिलालाई राज्यका हरेक पमुख स्थानमा जिम्मेवारी नदिनु हो ।राष्ट्रभित्र जतिसुकै पार्टीको जन्म भएतापनि महिलाहरुलाई दमन र हेपाहाको पवृति दलमा बस्ने वरिष्ठहरुले छोड्नु पर्छ । यदि कुनै महिला पार्टीमा बढी योगदान गर्छ भने यसलाई उचित किसिमको सम्मान र रोजगारको व्यवस्था गर्नु पाटर्ीैको जिम्मेवारी हो । काम गर्दा सम्म गधालाई भन्दा बेसी काम लगाउने काम पुरा भएपछि खाडलमा फ्याक्ने काम कदापि गर्नु हुादैन । सबै पार्टीले महिलालाई अगपंक्तिमा लग्नको लागि पहल गर्नुपर्छ । एउटा सुन्दर रथको कल्पना गर्नु भन्दा पहिला रथको दुवै पाङ्गा ठिक छ कि छैन त्यसको बारेमा सोच्नु बुद्धिमानी हुन आउाछ । महिलाको योगदान र सहयोगले देशलाई नयाा नेपालको निर्माण गर्न सकिन्छ । अबका दिनहरुमा देशको शासनभार सञ्चालनमा महिलाहरुको उल्लेख्य नेतृत्वदायी भूमिका हुनुपर्छ । देशमा भईरहेका विकृति, विसङ्गति,भष्ट्रचारलाई सजिलै केलाई निराकण गर्न सक्ने क्षमता महिलामा रहेको छ । महिलाको क्षमता र क्रियाशीलतालाई कमजोर ठान्नु भनेको पुरुषवादी चिन्तनमा धमिरा लाग्नु हो ।अब महिलाहरुलाई घरभित्र मात्र सीमित नराकी, देशको शासनभार चलाउन अवसर र स्थान दिनुपर्छ । जसरी पूरुषहरु देश चलाउन लागि परेका छन् त्यसरी नै महिलाहरुलाई पनि देश विकास गर्न शसक्त रुपमा लग्नु पर्दछ । अब बन्ने संविधानमा हरेक क्रियाकलापमा महिला सहभागीता ५० पतिशत रहनु पर्दछ । त्यो पुरुष वर्गले छुट्टयाइएको कोटामा सीमित होइन कि कुल जनसंङ्ख्याको ५२ पतिशत महिला भएकोले समानुपातिक समावेशीकरण आजको मूल आववश्यकता हो । महिलाका हकअधिकार संविधानमै लेख्नुको साथै व्यवहारमा कार्यान्वन गर्न समेत पछि हट्नु हुादैन ।

दीपा आले

नेपाली दाजुभाई भनिनेहरुबाट नै ठगिन्छन् नेपाली चेलीहरु विदेशमा ।

2008-12-19T09:17:00.000-08:00

आफु लेबनानमा रहदा आफुले काम गरेको ठाउमा उनलाई यौनशोषण गरिन्थ्यो । उनीलाई यौन कि्रयाकलाप गर्न नमानेको खण्डमा भने पिटिन्थ्यो र बेहोस अवस्थामा पुग्थीन,तर एकपटक भने आफुले प्रतिकार गर्न खोज्दा त्यस शोषकलाई छुरा देखाएर मार्न खोजेको बताउछिन् उनी ।
उनलाई सधै एजेन्टले यौन शोषणमा लगाउन खोजेको र कतिपय नेपाली महिलाहरु त्यसै गरि यौन शोषणमा समेत परेको तथ्य उजागर गरिन उनले ।

त्यहा त नेपाली एजेन्टहरु नै नेपाली चेलीबेटीहरुलाई यौन कि्रयाकलापमा लगाउछन् र उनीहरुको जीवन र्बबाद गर्दछन् उनले बताइन् ।
यसरी आफनो एजेन्टले आफुलाई नराम्रो व्यवहार गरेर पीडा दिएको र नेपाल र्फकनका लागी हवाई टिकट र पासर्पोट समेत पनि नदिएको,खान लगाउन पनि नदिएर , यौन शोषण गरेर उनलाई घरबाट बाहिर निकालेर बाटोमा फालेको बताइन् । त्यस बेला उनको स्थिीती भने बडो नाजक थियो , उनको शरीर हलचल गर्ने स्थिीतीमा पनि थिएनन् ।उनको मानसिक अवस्था ज्यादै कमजोर भएको थियो र शरीर पनि ज्यादै कमजोर । उनले केहि दिन त न खान पाइन् ,न वस्ने वास नै पाइन ।
त्यसपछि उनलाई एउटा नेपाली महिलाले भेटेर सहयोग गरिन र उनलाई प्रहरी कहा लगेर उनको पासर्पोट ल्याउन र नेपाल आउने टिकट मिलाएर फर्कीन सहयोग गरिन र उनी नेपाल फर्कीन लाग्दा उनले विमानस्थलमा एकजना नेपाली भेेटिन र उनले उनीलाई केहि पैसा दिए पनि । त्यस पछि उनी नेपाल आइन् र यहाको विमानस्थलमा नेपाल्ाी प्रहरीहरुले उनको बारेमा
सोधपुछ ्गरी उनको शारिरिक अवस्था अनुरुप उनलाई १०, १५ दिनसम्म यहाको अस्पतालमा राखेर उपचार गरेर केहि रकम चन्दा उठाएर उनलाई घर र्फकन समेत सहयोग गरेका थिए ।
ज्ाब उनी घर पगीन तब उनले आमालाई फोन गरेर आफु आएको बताइन् र नेपालमा उनलाई ओरेक भन्ने सस्थाको सहयोगमा त्यो एजेन्टलाई पक्रन सफल भईन् र पछि त्यो एजेन्टलाई प्रहरी हिरासतमा राखियो । यसरी आज उनी त्यस नर्कबाट बाच्न सफल भई आरेकमा नै सीपमलक तालीम लिएर जीवन निर्वाह गरिरहेकी छिन् ।
यस्ता कयौ नेपालीहरु विदेशमा नै नेपालीबाट नै ठगिएर जीवन नरकमय बनाउन वाध्य भएका तथ्यलाई हामीले नर्कान सक्दैनौ । यस्तै परिस्थिीती हो भने के हामी नेपाली एजेन्ट बाट विदेशमा सरक्षित छौ त ?के हामीले नेपाली एजेन्टलाई विदेशमा विश्वास गर्न सक्ने बातावरण छ त ? के नेपालमा साच्चै यस्ता गिरोहका लागी कानुन नै छैन त ?अनि यसको दीर्घकालीन समाधान का उपाय र विकल्प के त ?भन्ने प्रश्नहरु सोचनीय रुपमा रहेको छ ।

मिठु सुन्दास
लेबनान बाट वैदेशिक रोजगारी बाट फर्केकी पीडीत ।
This story was told by Mithu sundas in GEFONT programme,it is her real story.

श्रीमान्ले श्रीमतीको हत्या गरेको खुलासा

2008-12-19T05:13:00.001-08:00

राकेश चौधरी
महोत्तरी, पुस ३ गते ।
जिल्लाको सिमावर्ती बथनाहा गाविसमा श्रीमानले आफनी श्रीमतीको हत्या गरी दाहसंस्कार समेत गरेको रहस्य खुलेको छ ।
जिल्लाको बथनाहा गाविस-२ बस्ने हरिनन्दन राय यादवले आफनी ३० वषिर्या स्वास्नी पुनिता राय यादवलाई धाँटी थिचेर हत्या गरी राति नै दाहसंस्कार समेत गरिसकेको स्थानीयबासीले जनाएका छन । बिहानै बिहानै बन तिर गएका स्थानीयबासीहरुले जलेको शव देख्दा शंका लागी खोजतलाश गर्दा हरिनन्दन राय यादवले आप्fmनी स्वास्नीलाई गएराती नै हत्या गरी जलाएको रहस्य खुलेको थियो ।

आफनी कान्छी स्वास्नीसंग मिलेमतो गरी हरिन्ान्दनले पुनिताको हत्या गरेको स्थानीयबासीहरुले आशंका गरेको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय महोत्तरीले समेत सो धटनाको पुष्टि गदै कर्तब्य ज्यान गरी मारेको जनाएको छ । राति नै दाहसंस्कार गरी सबै परिवार फरार रहेको जनाएको छ । भारतको घरहर्वा माईत घर भएकी पुनिताको ८ वषिर्य छोरी रीना यादव समेत गायब रहेकी मृतकको परिवारजनले जनाएका छन । प्रहरीले घटनाको छानबिन भईरहेको जनाएको छ ।

विश्व आप्रवासन दिवस डिसेम्बर १८ ,२००८

2008-12-18T07:42:00.000-08:00

आप्रवासी कामदारको योगदानलाई सम्म्ाान गरौ भन्ने नाराका साथ यस वर्ष पनि नेपालमा विभिन्न कार्यक्रम गरि विश्व आप्रवासन दिवस मनाइयो ।यसै अवसरमा आज राजधानीमा प्रभातफेरी को आयोजना गरिएको थियो । सो कार्यक्रम विहान ८ बजे बसन्तपुर डबलीबाट शुरु भई भृकुटीमण्डममा गएर सभामा परिणत भएको थियो ।

साथै भृकुटीमण्डपमावैदेशिक रोजगार सम्ब्ान्ध्ाी व्ािभ्ािन्न्ा सरोकारवाला संघसंस्थाहरुले आआफनो प्रकाशनका स्टलहरु राखी प्ाुस्त्ाक प्रर्दशन्ाीको आयोजना गरेका थिए ।सो सभा कार्यक्रममा श्रम विभागका महानिर्देशक मोहन कृष्ण सापकोटाले वैदेशिक रोजगारलाई व्यवस्थीत बनाउनु पर्ने आवश्यकताको खांचो रहेको औल्याउनुका साथै निजी र सरकारी सरकोरवाला संस्थाहरु मिलेर यस क्षेत्रको ठगी र विभेदको अन्त्य गर्न प्रतिबद्धता रहेको र महिलालाई वैदेशिक रोजगारिमा जानका लागी अवसर र सीपको आवश्यकता प्रमुख भएको धारणा व्यक्त गर्नभुयो ।त्यसै गरी पौरखीका अध्यक्षतथा सुरक्षित आप्रवासनका लागी राष्टिय सञ्जालका सचिव मञ्जु गुरुगंले समाजमा वैदेशिक रोजगारीलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा फरक आएकोले नेपाल सरकारले पनि यस अभियानमाा सहयोग गरेको सबल पक्ष रहेको र आगामी दिनहरुमा पनि यो सहकार्य निरन्तर हुनुपर्नेर सम्पुर्ण साझेदार सस्थ्ााहरुलाई ऐक्यबद्धता जाहेर गर्न आग्रह गर्नुभयो ।कार्यक्रमका अर्का वक्ता तथा वैदेशिक रोजगार प्रर्वद्धन बोर्डका कार्यकारी निर्देशक थानेश्वर देवकोटाले नेपालमा पर्याप्त अवसर नभएसम्म वैदेशिक रोजगारीलाई सरक्षित ,व्यवस्थित गर्ने नितिलाई निरन्तरता दिने र रेमिटयान्समा समेत सहयोग गरेको छ , तर यसमा धेरै समस्याहरु भोग्नपरेको तथ्य नर्कान नसकिने बताउन भयो ।सो कार्यक्रममा सुरक्षित आप्रवासनका लागी राष्टिय सञ्जाल , युनिफेम ,पौरखी लगायतका विभिन्न आप्रवासी सम्बन्धी काम गर्ने संस्थाहरुको प्रतिनिधि , व्यवसायी , पत्रकार आदि को सहभागीता थियो ।यस वर्ष नेपाल सरकारले पनि यो कदममा सहकार्य गरेकोे छ ।

अन्र्तराष्टिय प्रवासी श्रमिक दिवस

2008-12-18T07:41:00.000-08:00

नेपाल टेड यनियन महांसघले सरक्षित रोजागारको लागी जागरण अभियान को कार्यक्रम सहित अन्र्तराष्टिय प्रवासी श्रमिक दिवस को कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ ।सो कार्यक्रममा उद्योग तथा वाणिज्य मन्त्री मा. अष्ट लक्ष्मी शाक्यले वैदेशिक रोजगार विषयमा भएको समस्या र चनौतीलाई समाधान गर्नँपर्ने र आफले यी समस्याहरुको सरकारबाट नै समाधान गर्ने प्रतिबद्धता जाहेर गर्नभयो ।

त्यसै गरि कार्यक्रमका अर्का वक्ता तथा वैदेशिक रोजगार व्यावसायी संघका अध्यक्ष तिलक रानाभाटले आप्रवासन सन्धी आज सम्म नेपालले अनमोदन नगरेको अवस्था रहेको छ । वैदेशिक रोजगारमा गरकाहरुको योगदानको कदर ,सरक्षा हनपर्ने करामा विषेश जोड दिनभयो र भन्नभयो आप्रवासन सन्धि नेपालले तरुन्त लाग गर्न पर्ने करामा विशेष जोड दिनभयो ।त्यसै गरि वैदेशिक रोजगार प्रवद्धन वोर्डका कार्यकारी निर्देशक थानेश्वर सापकोटाले २०६५ सालदेखि २५ सदस्यीय बोर्ड को गठन गरिएको विषयमा जानकारी गराउनका साथै भन्न्ाभयो कतिपय कराहरु कानन कमजोर भएका कारण पनि मानिसहरु ठगिएका हन् र कतिपय त कानन कमजोर भएर र सबै प्रकृया परा नगरी गएमा र आवश्यक योग्यता नभइकन विदेशमा पैसा मात्र कमाउने सोच लिएर गएमा समस्या भएको हो । यसको समाधानको लागी कामदार आफै सजग र सचेत हनपर्ने करामा जोड दिनभयो ।कार्यक्रममा विभिन्न्ा देशहरुबाट वैदेशिक रोजगारी बाट फर्केका कामदारहरुको आआफनो कथा व्यथा सनाएका थिए र साथै यसै सम्बन्धी २ वटा वृत्तचित्र पनि देखाइएको थियो ।सो कार्यक्रममा जिफन्ट सग आवद्ध विभिन्न सरोकारवालाहरु,पत्रकारहरु को समेत उपस्थीती थियो ।यो जागरण अभियान सन् २००८ देखि १३ वटा जिल्लामा सञ्चालन गरिएको छ ।
ऋचा शर्मा तिवारीनेपाल

सर्बोच्चद्धारा आप्रवासी नेपाली महिला कामदारका अधिकार संरक्षण सम्बन्धि रिट जारी

2008-12-17T06:19:00.000-08:00

बैदेशिक रोजगारमा जाने महिलाहरुले भोग्नु परेको आर्थिक, सामाजिक एवं यौन शोषणको अन्त्य गरी महिला वर्गको सम्मान पर्ूवक काम गर्न पाउने मौलिक हकको ब्यबहारीक कार्यान्वयन गर्न नेपाल सरकारका नाममा मिति २०६५ माघ १७ गते, जनहित संरक्षण मञ्चको तर्फाट अधिवक्ता प्रकाशमणि शर्मासमेत ४ जनाले दायर गरेको रिट निवेदन गम्भीर र्सार्वजनिक सरोकारको बिषय भएकोले अदालतवाट अग्राधिकार समेत प्रदान गरेको थियो ।

रिटमा बैदेशिक रोजगारीमा जानुपर्ूव तालिम, बैदेशिक रोजगारका लागि जाने महिलाहरुको लागि र्सवसुलभ कर्जाको व्यवस्था, रोजगारदाता मुलुकको बारेमा सूचना केन्द्रको स्थापना, रोजगारदाता मुलुकमा श्रम सहचारीको ब्यवस्था, राजदुतावास तथा कुटनैतिक नियोगहरुले सो देशमा कार्यरत नेपाली कामदारहरुलाई पुर्‍याउनु पर्ने सेवा प्रभावकारी बनाइनु पर्ने, स्वदेश फर्किए पछि लगानीका अवसरहरुका साथै सामाजिक सुरक्षा प्रदान गर्ने, बैदेशिक रोजगार ब्यवसायलाई नियमित गर्ने एवं आवश्यक नीतिगत तथा कानूनी ब्यवस्था समेत प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि सरकारका नाममा परमादेशको आदेशको माग गरिएकोमा सम्मानीत सर्वोच्च अदालतका मा. न्ययाधीशद्धय मीनवहादुर रायमाझी र बलराम के.सी को संयुक्त इजलासबाट निवेदकको माग बमोजिम आज रिट जारी गर्नु भएको छ ।
रिटको अन्तिम सुनुवाइमा जनहित संरक्षण मञ्चको तर्फाट अधिवक्ताहरु प्रकाशमणि शर्मा, कविता पाँडे र शर्मिला श्रेष्ठले बहस गर्नु भएको थियो ।

क्रिकेटमा नेपाली महिलाहरुको विजयी यात्रा जारी

2008-12-17T02:44:00.001-08:00

एसीसी अन्डर-१९ महिला क्रिकेट प्रतियोगितामा नेपालले लगातार चौथो जित हात पार्दै बुधबार सेमीफाइनलमा प्रबेश गरेको छ ।
समुह 'बी' बाट ८ अङ्क बटुली सेमिफाइनलको यात्रा तय गरेको नेपालले यो जितसँगै अन्तिम चारमा समेत प्रबेश गरेको छ ।
प्रतियोगिता अर्न्तगत आज भएको खेलमा नेपालले कुवेतलाई ४ विकेटले पराजित गर्‍यो ।

टस हारेर ब्याटिङ्ग गरेको कुबेतले आफ्नो पुरै विकेट गुमाई ३६ रन जोडेपछि ३७ रनको लक्ष्य पाएकोे नेपालले १२ दशमलब २ ओभरमा ६ विकेट गुमाइ जित हात पारको हो ।
नेपालका लागि रेखा राउतले ३, केशरी चौधरी र सोनु खड्काले २ /२ तथा सिता राना मगर र तृष्णा सिंहले १/ १ विकेट लिए ।
नेपालको लागि नेरी थापाले अविजित १२ रनको योगदान दिइन् ।
नेपालले अब समुहको 'बी' को अन्तिम खेल, चीनसँग खेल्नेछ ।